Mens en Maatschappij >>>terug

1.Donkere kant van het westen.

Een kort artikeltje uit «Der Spiegel» schetst het tijdskader voor ‘zware naoorlogse gebeurtenissen’, tot nu onder de vergeetmat.

Der Spiegel 15/2005 [no pics] [no pics] De donkere kant van het Westen Nieuw historisch onderzoek bewijst:in een recente periode ageerden in acht west-europese landen geheime Nato troepen in samenwerking met extreem- rechtse terroristen en misdadigers. Rechts extremist | in beslaggenomen wapens (1981)Lembke | Springstof en Cyankali [no pics] [no pics] 'Gladio'-Bomaanslag in Bologe 1980 "Doel: blinde aanslag op gewone civiele, onschuldige mensen" 'Gladio'-Wapenvondst , Italië 1990 Een spokerig netwerk Felice Casson was op 29 jr. twee jaar onderzoeksrechter in Venetië, als zijn chef hem een stoffige akte overmaakte met de woorden "bekijk dat eens en tracht die zaak af te sluiten, we geraken er niet aan uit". De zaak ging 10 jr. terug. Mei 1972 had een anonieme telefonische oproep 5 carabinieri naar een Fiat 500 gelokt, geplaatst op een landweg in de buurt van het noord-italiaanse plaatsje Peteano. Bij het openen van de koffer ontplofe een bom, 3 politiemensen stierven, een vierde werd zwaar gewond. Kort daarna werd de links-extremistische terroristische organisatie 'Rode Brigade' voor het bloedbad verantwoordelijk gesteld. Maar het onderzoek liep vast. Casson echter liet de zaak niet los. De tegenstrijdigheden in de onderzoeksakten waren overduidelijk. Zo was er geen grondig sporenonderzoek gedaan, bewijsmaterial was verdwenen of vervalst, en de springstof-expert was lid van de rechts-extreem militantengroep 'Ordine-Nuovo', uit welks rangen de echte Peteano-aanslagplegers kwamen. Deze hadden -naar Casson na jarenlang onderzoek in 1986 kon uitmaken- de beste kontakten met de italiaanse militaire geheime dienst. Hun agenten waren de leveranciers van de springstof, en zij hadden ook de daders gedekt. Wat eerst leek op een theoretische en onwaarachtige politie-thriller bleek de eerste concrete aanwijzing voor een spookachtig europees netwerk, dat tot 1990 bestond. Met draden tot in de hoogste regeringskringen, de Amerikaanse geheime dienst CIA tot in het hoofdcommando van het noord-atlantisch verbond, NATO. "Langer dan 40 jr. had de Nato gedurende de koude oorlog in 16 Europese landen geheime geurillacommando's en wapenopslagplaatsen in stand gehouden, zonder enige inzage/medeweten van de parlementen" zegt Daniele Ganser, hoofd van de onderzoeksgroep van het 'Zentrum für Sicherheitspolitik der Eidgenössischen Technischen Hochschule Zürich'. Hij heeft de eerste uitgebreide studie omtrent de zn. 'operatie gladio' uitgebracht, zie onderaan. [*] Wat deze geschiedkundige in 4 jr. studiewerk naar voor brengt openbaart 'de donkere kant van het westen', Een klandestiene parallele wereld, waarvan de bewoners overal kommunistische complotten ontwaarden en waarvoor elk middel in de bestrijding ervan toelaatbaar was. "In Italië en 7 andere staten werkten leden van deze geheime organisaties samen met terroristen en misdadigers" aldus Ganser, "of namen deel aan Staatsgrepen als de militaire coup in Griekenland 1967". Ook bij pogingen tot aanslag op gen. Charles De Gaulle, of bij het vermoorden van Portugese opposanten in Portugal en haar afrikaanse koloniën in der tijd, waren zij betrokken. Althans naar de uitkomst van Ganser's onderzoekingen hadden deze 'verdoken figuren' hierbij de hand in het spel. Ook bij de strijd tegen de Koerden in Turkije, een serie bomaanslagen in België in de jaren '80 en mogelijk ook bij de Munchense-Oktoberfeesten-aanslag in 1980. De eerste contoeren van het netwerk, dat in Italië onder de deknaam 'Gladio' (kort zwaard) opereerde werden zichtbaar in de zomer 1990, nadat onderzoeksrechter Casson het Italiaanse parlement met zijn onderzoek had gealarmeerd. De toenmalige eerste minister, christendemokraat Giulio Andreotti zag zich gedwongen het bestaan van verdoken guerilla-eenheden onder leiding van een militaire geheime dienst te onderkennen. Volgens Andreotti hadden ze evenwel niets met terrorisme te maken. Doel was, aldus Andreotti, om na het einde van de tweede wereldoorlog zn. "stay-behind-eenheden" op te richten om ingeval van een Sovjet-invasie de ondergrondse strijd tegen de kommunisten op te nemen. Om na de ophefmakende onthullingen de binnenlandse politieke druk te milderen wees Andreotti er meermaals op dat het een algemene 'toestand' getrof gemeenschap-pelijk in alle west-europese landen, gecoördineerd vanaf één of ander Nato-orgaan of comité. Als het daarna vanuit verschillende europese hoofdsteden ontkenningen regende beweerde hij dat het laatste 'stay-behind treffen' had plaatsgevonden op 23/24 oktober 1990 in Brussel. Tandenknarsend gaven echter ook de andere regeringen toe, waaronder de duitse en de franse, wat niet meer te loochenen was. Doch het schandaal ebte snel weg. De koude oorlog scheen na de val van de muur opgelost. De gebeurtenissen rond de ineenstorting van het sovjet regime beheerste de krantenkoppen. Slechts in 3 landen kwamen er parlementaire onderzoekscommissies naar de "stay-behind-eenheden", in België, Zwitserland en Italië. Vooral het onderzoek van de italiaanse senaat maakte het Ganser mogelijk een diepe blik in de structuur en werkwijze van de 'gladiatoren' te verkrijgen. Die senaatscommissie was in het gladio-dossier op een document van de militaire geheimpolitie van 1959 gevallen waarop niet alleen naar acties i.v.m. militaire aanval en verweer verwezen werd. Het document vermelde ook dat "in noodsituaties zouden de troepen ook in vredestijden kunnen toeslagen". Deze civiele noodgevallen waren duidelijk gedefiniëerd: het kwam erop neer om in alle geval een deelname van de Kommunistische partij aan de macht te verhinderen. De Italiaanse KP had namelijk in de jaren '60 tussen 27 en 34% van de stemmen behaald. "Strategie van de spanning" noemde dit recept, waarmee het gestelde doel zou bereikt worden. "Men moest burgers aanpakken, totaal onschuldige mensen, die niets met de politiek te maken hadden". Aldus verklaarde de aangehouden rechtse-terrorist Vincenzo Vinciguerrea dat principe: "De aanslagen zouden het Italiaanse volk ertoe brengen de staat om grotere zekerheid te vragen". Vier bomaanslagen in Milaan en Rome, met 16 doden en 80 gewonden, markeerden in december 1969 de aanvang van dat rechtse offensief, die in augustus 1980 haar hoogtepunt bereikte. Een bomaanslag in ht station van Bologna eiste 85 mensenlevens en 200 deels zwaargewonden. De daders ontsnapten. Volgens het eindresultaat van de Italiaanse senaatscommissie, 2000, "...werden deze aanslagen gepleegd of ondersteund door mensen en organisaties van de italiaanse staat en mensen die met de amerikaanse geheimdienst in verbinding staan". Of de CIA van elk detail op de hoogte was staat erin. Zeker is: de amerikanen waren bij de recrutering van hun antikommunistische guerilla-krijgers alles behalve zachtzinnig en tactvol. In Duitsland waren dat zelfs vroegere SS-leden en ex-agenten van de spionageafdeling "Fremde Heere Ost" van de vroegere Hitler-Generaals, en zelfs Reinhard Gehlen later hoofd van de nieuwe duitse geheimdienst BND (Bundesnachrichtendienstes). Ziedaar het schone volk dat de ruggegraat uitmaakte van deze 'partizaneneenheden'. Hoe ver deze lui bereid waren te gaan werd duidelijk in 1952, als de vroegere SSHauptsturmführer Hans Otto vóór de Kriminalpolizei in Frankfurt getuigenis aflegde dat hij met rondom 100 andere getrouwen tot een geheime weerstandsgroep behoort die ingeval van een sovjet-invasie talrijke wapenopslagplaatsen onderhield en door de amerikanen ondersteund werd. Verder onderzoek wees uit dat een "Technische Dienst"(TD), onderdeel van de rechtse "Bund Deutscher Jugend" ook 'de binnenlandse' vijand voor ogen had. Voor het ernstige geval hadden 'de kameraden' lijsten opgemaakt met daarop namen van KP-leden maar ook sociaaldemocraten -met voorop de vers gekozen SPDvoorzitter Erich Ollenhouer en Herbert Wehner- die beide 'op dag x' vermoord dienden te worden. Doch tot verbazing van de politie dekte het bundesgerecht en de regering de zaak toe. Vier vastgenomen TD-kompanen werden zonder verdere juridische vervolging vrijgelaten. De geheime kommandos in andere delen van de Bundesrepubliek bleven onbelicht en kwamen later onder de vleugels van de algemene duitse spionagedienst de BND. Dat (kriminele) rechts-terroristen zich uit dit 'officieel' wapenarsenaal bedienden is een verdenking die gestaafd wordt door talijke indices uit Ganser's onderzoek gestaafd wordt. Zeker in het geval van de Oktoberfeest aanslag, Munchen 26 september 1980 met 13 doden en 219 gewonden, zijn er sporen die in de richting van Gladio voeren. Vrienden van de vermoedelijke dader Gundolf Köhler hebben bij de verhoren naar Heinz Lembke verwezen, Die had tegenover rechtse kameraden verklaard dat hij mensen opleidde om met wapens en springstoffen om te gaan. Een jaar later, oktober 1981, ontdekte de politie 33 verstopte wapenarsenalen. Massa's schietwapens, 156 kg springstof, 50 antipantzer granaten, 258 handgranaten, ABC-maskers, arseen, cyaankali enz... Hoe hij daaraan kwam is tot op heden niet bekend. Op de morgen van de dag waarop hij aan de procureur dat zou melden werd hij in zijn cel dood aangetroffen, opgehangen,...zelfmoord volgens de officiële akte. In het Nato-hoofdkwartier mag tot nu toe niemand tot de opklaring van de kwestie 'operatie gladio' bijdragen. Als Ganser hen verzocht om inzage in dit dossier werd dit verzoek door Nato-woordvoerder Lee McClenny afgedaan met de woorden: "Mij is geen verbinding tussen de Nato en 'Operatie Gladio' bekend" [GUNTHER LATSCH] [*] De eerste uitgebreide studie omtrent de zn. 'Operatie Gladio': Daniele Ganser "Nato Secret Armies. Operation Gladio and Terrorism in Western Europe" Edition Frank Cass, London/New York; 315 blz., 44$]

2. Ganser-interview

Dit is solide. Geeft uitleg, perspectief, betekenis, veralgemening, en uiteindelijk visie op het huidige ‘tijdperk’, conlusie en ‘richting van oplossing’. Een sterke en ‘intelligente’ tekst.

Der Europaër, jg.9/nr.6/April 2005/interview door Thomas Meyer Ed. Frank CassLonden/New York Een Interview van Daniele Ganser i.v.m. zijn boek "Nato's Secret Armies" and its implications Boven zichzelf uitstijgen -Verlossing uit het gewelddadige bewustzijn [TM] mr. Ganser, hoe hebt u zelf dit jaar de presentatie van uw boek beleefd dat een heikel thema behandelt waar tegen ongetwijfeld veel angst en voorbehoud gemaakt wordt. [DG] Hoofdbekommernis is dat er geen nieuwe strijd wordt ontplooid. Het boek beschrijft strijd en kampen, kloven tussen kommunisten en antikommunisten, katholieken en atheisten, terroristen en gewone burgers. Wanneer deze themas opgerakeld worden kunnen slapende honden wakker worden en kan ook nieuwe wrok ontstaan. Het was er mij als wetenschapper vooral om te doen een poging te ondernemen om dit controversieel thema in een zeer breed perspectief aan te brengen, om nieuwe twisten te vermijden. In die zin is de Zurichse voorstelling zeer geslaagd. [TM] U had klaarblijkelijk ook met grote bedachtzaamheid de samenstelling van het pannel gekozen, zodat ondanks de controversiële stellingnamen van de verschillende persoonlijkheden geen onaangename confrontaties zouden uitgeloken. Voor uw boek zelf slaagde u er in om de medewerking van Noam Chomsky te krijgen, die op de cover van uw boek en zeer herkenbare stelling poneert. [DG] Er is inderdaad vanuit verschillende hoeken belangstelling voor deze materie. Zo zat in het pannel van Zurich mr. Hubacher, ex lid van de (zw.)nationaal-raad, die toendertijd het zwitserse geheime leger P26 belasterde en becritiseerde, waarmee hij de hoogste zwitserse militair -dhr.Zumstein- als Putch-generaal viseerde. Maar ook de voorganger van Zumstein, dhr. Senn zat in het pannel. Hubacher en Senn waren het hoegenaamd niet met elkaar eens, maar brachten hun meningen naar voor met respect voor het gedacht van de andere. Chomsky is van de ouderdom van deze twee heren, een brede persoonlijkheid en kenner van de huidige periode die zich vooral toelegt op de internationale samenhangen van de actuele gebeurtenissen en die deze in brede media ventileert. Vele regeringen en professoren zijn het met Chomsky oneens zoals vb zeker het Witte Huis. Maar Chomsky beperkt er zich toe gebeurtenissen en samenhangen zeer open en volledig aan te kaarten zonder enige versluiering of verdonkermaning. En dat was het ook wat hem in mijn boek fascineerde. [TM] Heeft hij het manuscript gelezen? [DG] Ja. Ik had vroeger al een boek geschreven over de Cuba-crisis. Daarbij ging het om de vraag: welke rol speelde 'de vredesorganisatie UNO' ? Het antwoord is kort: zij heeft in deze geen enkele rol gespeeld, omdat in die periode en vanaf 1959 Amerika tegenover Cuba een verdekte -door CIA-operaties ondersteunde en gedomineerde- oorlog voerde, en dat terzelfdertijd de UNO-veiligheidsraad het vertikte deze verdekte oorlogsvoering als een reëel probleem te onderkennen en te behandelen, de supermachten zouden daardoor een strategisch nadeel ondervinden. Zij wilden dat niet toegeven en dus was de zaak onbespreekbaar. Er waren pogingen van Amerika om de Cubaanse regering omver te werpen. Het was een verdoken/geheime oorlog die in 1961 culmineerde in de mislukte 'varkensbaai-invasie' en later in 1962 een reëel gevaar van confrontatie opleverde in de rakettencrisis. Verdekte oorlogsvoering is zeer gevaarlijk, dat wordt nu pas langzaamaan ingezien en erkend. Prof. Chomsky heeft dat boek indertijd gelezen, hij was één van de weinigen die mij bij dit onderzoek steunde. Hij vond het belangrijk dat eindelijk eens iemand een concreet voorbeeld uitwerkte waarbij verduidelijkt werd waarom de UNO als wereldvredesorganisatie tegenover verdekte oorlogsvoering machteloos is. Wij zijn dus werkelijk door gezamelijk onderzoek en belangstelling verbonden, en ontmoetten elkaar al in Amerika en hier in Zwitserland. Zo begeleide hij ook mijn onderzoeken over de Nato-geheimen, heeft steeds weer mijn manuscripten nagelezen. Hij kent het materiaal. Verdekte oorlogsvoering - een terrein zonder enige moraliteit? [TM] Bent u bij uw Cuba-onderzoek ook op "Operation Northwoods" gestoten, die door de critici van de officiële 9/11 versie steeds weer terug wordt aangevoerd? [DG] Ja, dat is een zeer belangrijk document voor elke expert op het terrein van verdekte oorlogsvoering. Want wanneer men als gewone sterveling, in een zwitserse of elke andere universiteit, gevormd wordt, dan heeft men normaal gesproken niet de brede kijk die nodig is om uberhaupt 'al wat mogelijk is' te overschouwen, te doorzien. En ja "Operation Northwoods" zijn precies de Pentagon-dokumenten van een operatie, die weliswaar niet uitgevoerd werd, maar die uberhaupt gepland was. Om een invasie van Cuba te rechtvaardigen werd ook het doden van amerikaanse burgers, het doen ontploffen van onbemande verkenningsvliegtuigen mee 'ingerekend'. Hier ziet men dat in verband met verdekte oorlogsvoering "alles kan". Dat is ook te zien in Cambodja. Onmiddellijk na de val van Pol Pot contacteerden de amerikanen(CIA) de Rode Khmer, aanrichters van de genocide. Dit in het kader van hun strijd tegen de Vietnamese regering die juist daarvoor de Amerikanen verslagen hadden. Kort gezegd: de verdekte oorlogsvoering is een terrein zonder enige moraliteit. Alles is toegestaan, en dat is moeilijk te begrijpen. Uitgangspunt van het NATO-onderzoek [TM] Wat was voor u het eigenlijke uitgangspunt bij de voorliggende Nato-onderzoeken? [DG] Het menselijk uitgangspunt waren mijn engelse en amerikaanse wetenschappelijke collega's. Die zegden mij allemaal: het is voor ons veel te zwaar om dit thema te bewerken, teveel verschillende landen en talen zijn erbij betrokken. Men kan het geheime Nato-leger niet op basis vaan één taal onderzoeken, de data-laag daarvoor is veel te dun.Men begeeft zich dan op te dun ijs. Dergelijke arbeid moet breder ondersteund zijn, evaluering in meerdere landen. Deze bredere aanpak kan slechts in een meertalig onderzoeksproject aangepakt worden. 15 talen moeten nagezien worden. Ikzelf kon met 5 talen overweg, voor de 10 andere had ik helpers. Het hoofddoel van het boek is, daar het eerst in het engels verschijnt een brede internationale onderzoeksgemeenschap voor dit thema de eerste bouwstenen in de hand te geven. De meeste duitse collega's lezen ook engels, Engelsen en Amerikanen geen duits. [TM] U hebt nochtans zelf het boek in het engels gepubliceerd. [DG] Jawel. Maar het werd goed verbeterd en bijgewerkt daar mijn engels natuurlijk niet perfect is. "Vervalste Terreur" in Italië [TM] U begint het boek met de beschrijving van de aanslag nabij het italiaanse dorpje Peteano in mei 1972 en wijdt het ganse eerste hoofdstuk aan de activiteiten van "Gladio" in Italië. Waarom Italië als zakelijk uitgangspunt in uw onderzoek? [DG] Wel, Italië is zonder twijfel het land waar men het best dit geheim leger kan bestuderen, omdat juist daar de meeste feiten als het ware aan de oppervlakte gespoeld zijn. Het gaat eigenlijk om feiten uit de onderwereld, meestal dus onzichtbaar. Het is als wetenschapper dan ook steeds zeer moeilijk om over deze onderwereld iets te zeggen, zonder zich te vergissen. Het gaat om een domein vol met misleiding, bedrog en manoeuvers. Peteano is slechts één ervan, maar laat zich goed constateren, beschrijven en uitklaren. In Peteano werd in 1972 een terroristische aanslag gepleegd, waarbij 3 mensen bij een autobom om het leven kwamen. De aanslag werd de links-extremistische Rode Brigade in de schoenen geschoven. Met als manifest doel de italiaanse linkerzijde zeer sterk te discrediteren en te verzwakken, ook de kommunisten bij verkiezingen. Pas 10 jaar later werd door een Italiaanse rechter, Felice Casson, uitgemaakt dat de aanslag van rechts-terroristische signatuur was. Hij kon de dader Vincenzo Vinciguerra, aanhouden en ondervragen. En wat bleek? Vinciguerra gaf aan dat er binnen de Italiaanse staat een geheim leger actief was, eveneens in andere landen, feitelijk bedoeld om weerstand te bieden ingeval van een eventuele sovjet-invasie. Maar er was in feite een tweede 'opdracht' namelijk dat afgezien van zo'n invasiegevaar het er ook om ging de 'binnenlandse vijand' -het communisme- te verzwakken. Hierbij werd voor geen gewelddadigheid teruggeschrikt, een bevestiging van de regel dat bij verdoken oorlogsvoering geen morele barriere meer bestaat. Als in 1969 -om een tweede voorbeeld te noemen- op de Piazza Fontana in Milaan een grote bomaanslag werd gepleegd, werd dit vlug op rekening van de linkse uitgever Gingiacomo Feltrinelli gezet. Maw, terreur, meer dan eender welke andere militaire strategie is gericht op leugen en manipulatie van de bevolking. Zoals gezegd duurde het 10 jaar voor de ware toedracht aan het licht kwam. In Italië, waar zoveel mensen onder terreur geleden hebben, is dat thema niet vergeten, mijn boek is daar momenteel in vertaling en zal kortelings bij uitgeverij Fazi worden gepubliceerd. Feitelijke samenzwering en onhoudbare samenzweringstheorieën [TM] In verband met Gladio spreekt u van "best gedocumenteerde samenzwering". Bij het woord "samenzwering" worden al vlug enkele geestelijke rolluiken afgeladen. Hoe betrekt zich dit concreet geval, waarbij u vanuit uw onderzoek realistisch-concreet van samenzwering moet spreken, op het algemeen onterecht gebruik van dit woord? [DG] Een goede vraag. De wetenschap tracht eigenlijk slechts te weten te komen: wat gebeurde er nu eigenlijk precies? Maar het ging hier nu juist om dat, in een bepaalde periode in het verleden, mensen met elkaar afspraken iets in het geheim te doen. En dat is een samenzwering: in het geheim afspreken iets te doen. [TM] Zoals de samenzwering tegen Julius Caesar in het oude Rome?... [DG] ... 44 v. Christus. Het bekendste geval in het huidige Italië is het in 1981 opgedoken "Propaganda Due" Dat was een regelrechte parallelregering, met vertegenwoordigers van militairen, politie, geheimdienst, parlement, maar ook van de executieve, hoogste gerechtshof, advokaten, bankiers, grote firma's, belangrijke staatsapparaten... dit alles samengebald in één organisatie. Nu, er wordt bij democratieën altijd gesproken van "checks and balances", dwz. de verschillende deelgroepen moeten zich wederzijds kunnen controleren. De legislatieve moeten de executieve controleren. Als echter in de coulissen bepaalde groepen gaan samenhokken dan functioneren deze 'evenwichten' zoals ze door Montesquieu beschreven werden helemaal niet meer. Dat is samenzwering. Dat stelt hoge eisen aan de onderzoeker. In twijfelgevallen dienen slechts die gevallen behandelt te worden waarvoor genoeg materiaal ter beschikking is. En dat is zeker het geval voor de italiaanse P-2, 'ontdekt' in 1982 en ook voor Gladio en de NATO Geheime troepen, die in gans Europa ageerden en in 1990 aan het licht kwamen. Daar Gladio zich over 15 of meer landen uitstrekte, is dat in vergelijking met Propaganda Due een internationale samenzwering. [TM] Toch nog: waarom werkt dat woord "samenzwering" en zeker "samenzweringstheorie" op zoveel mensen zodanig denk-verlammend dat ook serieuze onderzoeken, zoals het uwe, door deze mensen slechts met moeite ernstig kunnen worden genomen? [DG] Omdat deze gegevens het ideologische wereldbeeld van deze mensen in stukken reit, en afgronden zichtbaar maakt, realiteiten, die we eigenlijk liever niet voor waar houden. Ik heb dat zelf ervaren.. Men stapt door het leven en gelooft dat alle mensen zich als het ware openlijk en rechtmatig gedragen. Dan wordt men er zich van bewust dat er bepaalde mensen zijn die niet zo ingesteld zijn. Zij gedragen zich "geheim", wat op zich nog geen probleem is. Bijvoorbeeld een gehieme liefdesverklaring, zoals het jawoord van Romeo en Juliet in Shakespeare's drama. Zulke afspraken in de geheime kamer zijn geen probleem en ook zeer menselijk en zelfs legitiem. Evenwel wanneer men in de geheime kamer onrecht, geweld en brutaleit ontdekt dan kan dat zeer schokkend zijn, waardoor het eigen wereldbeeld verstoord wordt. Ik denk dat dit een persoonlijk probleem is dat ieder persoon voor zich moet oplossen, willen of niet. De bewijslast is overduidelijk. Het probleem ligt niet op het vlak van de gegevens, maar alleen op het psychologische vlak. Uit eigen ervaring kan ik mij de moeilijkheid ervan best voorstellen. Andreotti's raadselachtge ontboezemingen [TM] Waarom openbaarde in 1990 Andreotti plots het bestaan van Gladio, tot ontsteltenis van heel wat betrokkenen die de zaak verder geheim wilden houden. Wat heeft hem daartoe aangezet? [DG] Dat is een zeer moeilijke vraag die wij ons in de vorsersgemeenschap evenzeer stellen. Het is inderdaad Andreotti die in de zomer 1990 aan onderzoeksrechter Felice Casson de toelating gaf om het archief van het geheime leger in te zien. Nu, het gebeurd slechts zeer zelden dat zulke toelating gegeven wordt. Want wat daar te vinden is leidt meestal tot een politieke aardbeving. Men kan er dus van uitgaan dat Andreotti zo'n aardbeving wou. Waarom precies, daar is het raden naar. Omstreeks die tijd was er deinvasie van Kuweit door Saddam Hussein, de Amerikanen waren bereid in de Golf-regio een sterke 'présence' op te bouwen. Bepaalde speculaties wijzen in de richting dat Andreotti poogde om de internationale alliantie tegen Saddam te doorbreken omdat Italië sterke vriendschappelijke banden met de arabische landen heeft. Maar Andreotti zelf heeft zich over het waarom niet uitgesproken. Het blijft dus een open vraag. [TM] Ondertussen zijn met de val van het sovjet-kommunisme dan toch de gronden voor het bestaan van zo'n geheime Nato-militiemacht weggevallen. We kunnen dus opgelucht ademhalen en zeggen: De samenzwering is ontdekt. Die tijden zijn nu achter ons. Ziet u dat ook zo ? [DG] Ja en neen! We kunnen opgelucht zijn inzoverre dat inderdaad het totalitaire Sovjetregime weggevallen is, en dus ook het gevaar van een bezetting van westeuropa door die Sovjetunie. Er is dus natuurlijk ook geen nood meer aan een anti-kommunistisch geheim leger. Dat is het goede bericht. Het slechte bericht is echter dat de verdekte oorlogsvoering een strategie is die zich bij de mens als het ware op psychologisch vlak ingraaft. En wie in zijn leven eenmaal zijn problemen op deze wijze 'opgelost' heeft zal vervolgens, als de problemen zich opnieuw, of in een nieuwe vorm herschikt stellen, zeer gemakkelijk naar deze wijze van aanpak en oplossen teruggrijpen. Dat is toch wat we tegenwoordig, in vele vormen, zien: een grote uitbreiding van verdekte vormen van oorlogsvoering. En dat is natuurlijk een zeer kwalijke zaak. [TM] Kunt u daarvan een voorbeeld geven? [DG] Het huidig offensief van het amerikaaanse Pentagon tegen het terrorisme vanuit de arabische landen, en elders, verloopt volledig in deze schaduwwereld. Volledig in strijd met het internationaal recht verloopt dit offensief in vormen waarbij de soevereiniteit van de betroffen landen wordt geschonden. Tenslotte willen wij hier in Zwitserland ook geen verdoken buitenlandse milities. Wie wel? Daarom is het zeer belangrijk dat faire en rechtmatige spelregels worden afgesproken, dat het internationaal volkerenrecht gerespecteerd wordt, en dat pure macht en brutaliteit niet de loop van zaken bepalen. Helaas worden al deze regels regelmatig met de voeten getreden. Neem bijvoorbeeld de Paramilitaire milities in Columbië (AUC) die met US Special Forces samenwerken. Die hebben in hun strijd tegen de FARC-Guerilla herhaalde geweldplegingen, verminkingen en massacres uitgevoerd. Bij enkele dezer operaties hebben zij zich 'verkleed' en ook buiten de grenzen toegeslagen, in Panama en Venezuela. Gewone mensen zijn dus totaal weerloos tegen zulke verdekt oorlogsvoering, de 'inbreuken' worden niet of slechts zelden opgemerkt laat staan uitgeklaard. Zoals de FARC gedragen zich dus ook die paramilitairen als terroristen. Met sommige terroristen werkt het Pentagon samen, anderen worden bekampt. Kortom, er gebeuren in deze onderwereld dingen die met rechtstaat of moraliteit geen uitstaans hebben. Samenwerking maar ook veel rivaliteit tussen geheime diensten [TM] Ziet u ergens aanduidingen dat in het raam van het internationale 'islamisme', dat het kommunisme zowat vervangen en opgevolgd heeft, pogingen aan de gang zijn een soort globaal geheimleger op te richten? [DG] Ik denk dat de verschillende geheimdiensten in de wereld onder elkaar zeer sterk verdeeld zijn. Ik zie ze zo nog niet vlug zogenaamd 'verbroederen', een gemeenschappelijke globale alliantie opbouwen. In de natuur zelf van een geheime dienst zit dit wezen van 'splitsing', het natuurlijke van 'wantrouwen'. Er zijn wel enkele 'actoren' die deze strategie uitproberen. Zoals vb. de pakistaanse geheime dienst, ISI. Die ondersteunde Al Quaida, er is bewezen verbinding tussen geheime dienst en terreur. Ook de USA en England ondersteunden de 'operaties' van het islamitische UCK in Kosovo, die dan later als terroristisch werden geclassificeerd. Er zijn steeds weer verbindingen tussen geheime diensten en terroristen, zowel van islamitische als van christelijke signatuur, mensen dus die tot aanwending van geweld besloten hebben. Maar dat de geheime diensten algemeen onder mekaar afspreken en samenwerken acht ik onwaarschijnlijk. Er is samenwerking onder diensten, maar ook oneindig veel rivaliteit. [TM] Apropos samenwerking: de pakistaanse ISI die kort vóór de september aanslagen 100.000 dollar aan Mohammed Atta overmaakte stond in nauwe betrekking met de CIA, zoals Michel Chussodovski napluisde: kunt u dat commentariëren? [DG] Dit had eigenlijk in het officiële 9/11 onderzoeksverslag van Senator Thomas Kean moeten staan. President Bush heeft dat omzeggens als de officiële versie van de 11-september gebeurtenissen aangenomen, maar juist het belangrijke spoor naar Pakistan werd niet onderzocht, zeer ergerlijk. De 11-september kwestie blijft een afgrond waarrond nog veel nagedacht en overlegd dient te worden. Implicaties voor de verklaring van de 11-september aanslagen? [TM] Houdt u gelijkaardige geheime dienst-achtergronden, zoals beschreven in uw boek over de Nato-geheime diensten, ook waarschijnlijk of mogelijk in samengang met de aanslagen van september 2001? In de allerlaatste voetnoten van uw boek maakt u zelf d lezer op enkele passende vraagstellingen opmerkzaam. Zo vermeld u het boek van Nafeez Mosaddeq Ahmed "The War on Freedom: How and Why America was Attacked". Op welke grond slaagt u op het einde van uw boek de brug naar het WTC-drama? [DG] Wel als men als onderzoeker uitvist dat enkele terreuraanslagen in europa in de jaren 60',70',80' jaren door geheime diensten worden uitgebroed en toegedekt, om de bevolking te manipuleren en te verwarren, als men beseft dat men in een wereld leeft als de onze nu, met alsmaar nieuwe terreurdaden, dan ligt het wel zeer voor de hand om de vraag te stellen: zou het mogelijk zijn dat hier een zeker historisch fenomeen zich herhaald? Weet u, de geschiedenis herhaalt zich zeer veelvuldig. Zoals men zegt: weinig nieuws onder de zon. Het is mij als historicus echter niet mogelijk de huidige gebeurtenissen 'afsluitend' te beoordelen. Daarvoor is de massa gegevens veel te groot. Elke burger die een poging waagt om zich een beeld van deze zaak te maken, wat ik ieder kan aanraden, zal vlug vaststellen hoeveel verschillende gegevens dienen verwerkt en in verband gebracht te worden. Dit is een zware opgave. Eigenlijk heeft men hier met een informatie-overstroming te doen, waarin men eenvoudig kan verdrinken. Ik heb in mijn boek ivm de ongeklaarde 11-september vragen inderdaad het boek van Nafeez Ahmed vermeld. Volgens mij voerde Ahmed een degelijk onderzoek en legde hij een buitengewoon geordende en interessante analyse voor. Dat biedt aan de lezer gewoon de mogelijkheid daar verder te lezen en zijn eigen oordeel te vormen. Ik zal zelf ook verder 11-september onderzoeken, dit thema is hoegenaamd nog niet uitgeput of uitgepraat. Zaak en toestand zijn van die aard dat iedereen zich behoorlijk betrokken en uitgenodigt dient te voelen om zelfstandig en onafhankelijk daarover na te denken. Het is wellicht ook behoorlijk inspannend, dat vind ik zelf ook, maar daar kunnen we niet onderuit. Verdekte oorlogsvoering in een uitgebreide NATO? [TM] Moeten we er dan geen rekening mee houden dat in een uitgebreide Nato -en die zal nog groeien- met nieuwe vormen van verdekte oorlogsvoering zal gewerkt worden? [DG] Juist, de NATO is gegroeid en omvat momenteel 26 landen. Of de Nato weerom in de schaduw plannen en operaties op stapel heeft? Ja, het is best mogelijk dat een militaire organisatie dat probeert. Evenwel zal het moeilijk zijn voor de NATO om op de jongste onderzoeken te reageren. De NATO heeft reeds in 1990 na de Gladio-onthullingen verklaard: Wij hebben met verdekte oorlogsvoering niets te maken. Daags luidde het: Het bericht van gisteren was niet juist. Er mag echter niet verder over gesproken worden, want het betreft hier 'militaire geheimen'. Dergelijk soort geheimen zijn heden ten dage niet meer houdbaar. Als eenmaal bewezen is dat het grootste leger ter wereld verbindingen heeft met terreur, dan is dat iets van wereldwijde betekenis. En is het ook niet mogelijk zich verder achter een of ander soort geheimhouding te versteken. Dat wordt tegenwoordig ook door niemand meer aanvaard. Vertel maar eens eender waar: die Al Quaida beweging onderzoeken wij niet, want dat is een kwestie van militair geheim! Er is geen sprake van militair geheim inzake terrorisme. Terrorisme wordt tegenwoordig zo grondig onderzocht dat ook muren worden doorbroken die vroeger ondoorbreekbaar golden en waren. Dat is nieuw! Dat schaduw-fenomeen is nu eenmaal op de proppen gekomen, zonder dat dit gewenst of beoogd was. Daarmee wil niet gezegd zijn dat de NATO de terreur bewust uitlokt. Maar zij heeft geheime milities onderhouden en deze staan op hun beurt in verband met grove terreurdaden. Dat staat ter sprake en daarover dient nu een dialoog gevoerd te worden. Staatsterrorisme versus "privaat" terrorisme [TM] Hoe zal dan verhinderd worden dat het door de staat gedulde -zoniet geïnitieerde- terrorisme het private terrorisme overstijgt? Als voorbeeld van staatsterrorisme kan de huidige (aangepaste) Patriot Act aangevoerd worden, die belangrijke delen van de Amerikaanse grondwet uitholt. [DG] Laten we hier duidelijk zijn: er is absoluut geen sprake van inhaling of overstijging. Het staatsterrorisme is de private misdaad tijdens de ganse geschiedenis van de 20ste eeuw mijlenver vooruit! Bekijk maar even de geschiedenis van de Sovjetunie, dat is staatsterrorisme. Wie of wat zal dat nu nog inhalen? In wat rekenen of uitdrukken? In aantallen dode mensen? Het aantal slachtoffers van Stalin loopt in de miljoenen,; ook die van Pol Pot. Die van het private terrorisme -zeg de Rode Brigade of de 3000 doden van Al Quaida zijn alleszins in aantal veel geringer als eender welk staatsterrorisme. Gemeenschappelijk aan beide is het bewustzijn dat conflicten met geweld dienen opgelost. Zolang beide hierin volharden zal de overeenkomstige resultante dat zelfde geweld zijn. [TM] Betreffende 11-september is alleszins nog niet duidelijk in hoever men hier te doen heeft met werkelijk private, kleine terroristen-groepen, of zoals Ahmed constateert een of ander vorm van staatsterrorisme of medewerking. [DG] Ja, het is juist de grote vraag of 11-september privaat of staatsterrorisme is. Bij het NATO-geheime leger duurde het 10 jaar voor kon uitgemaakt worden over welke aard van terrorisme het hier eigenlijk ging... [TM] Laat ons hopen dat het deze keer niet zolang hoeft te duren dat serieus onderzoek deze zaak tot in de kern kan opklaren. "Dat is toch al heel wat" [TM] Welk effect verwacht u op de serieuze lezer van de openbaring van uw jarenlang onderzoek? [DG] Zeker al een breder inzicht in hoe het er in de wereld van de verdekte oorlogsvoering aan toe gaat. Een serieuze lezer zal ongetwijfeld zijn horizon verbreden, hij zal natuurlijk ook nieuwe vragen gegeneren. Veel meer is niet te verwachten, maar dat is al heel wat! [TM] Zal het boek nog dit jaar in het duits verschijnen? [DG] Ik hoop het, dat is momenteel in onderhandeling, maar ik kan er nog geen commentaar bij geven. Bij de duitse versie zullen ook de resultaten en bevindingen van onderzoek in de neutrale landen toegevoegd worden -Zwitserland, Finland en Zweden- bijgevoegd worden, die staan niet in de engelse versie. [TM] Zal u ivm het zwitserse geheime leger P-26 nogmaals proberen inzicht in het nog immer niet geheel toegankelijke Cornu-bericht te verwerven? [DG] Ikzelf zal mij daar niet mee inlaten. Mijn aanzoek is verworpen, ik laat het daarbij. Steeds weer vragen enkele parlementaire commissies om dit dossier voor onderzoek ter beschikking te stellen, aan mij of mijn collega's. Maar de beslissing is aan het parlement. Komt het vrij dan lees ik het natuurlijk. Een nieuw bewustzijn tegemoet? [TM] Aan het einde van uw boek maakt u duidelijk dat u maar liefst van al dat krijgsgedoe en de "strategie van de spanning" af wil. U spreekt van de noodzaak van een bewustzijnsverandering. Bewustzijnverandering als opolssingsfactor -kunt u dat nader verklaren? [DG] Als docent aan de Zurichse universiteit wordt ik steeds weer door de studenten gevraagd: waarom handelt iemand zo? Waarom brengt iemand mensen om het leven -mensen die in een trein zitten en naar vrienden, verwanten, naar grootmoeder of naar het werk gaan- en dan door een bom getroffen worden? De bomlegger zelf weet het. En ook mededaders en de 'beschermers' zodat alles weggemoffeld, verdoken en ongekend blijft ook. Waarom gebeuren zulke dingen? Dat is een reuzegrote vraag voor de jongere generatie: waarom gedragen mensen zich op die manier? Zeker niet allemaal, maar waarom dat toch een behoorlijk aantal mensen? Het antwoord op deze vraag is: dat is het bewustzijn. De mens handelt steeds vanuit een bepaald bewustzijn. Dat bewustzijn drukt zich uit in gedachten, gevoelens, woorden en daden. De terroristen die deze daden uitvoeren, dat vangt allemaal aan bij hun gedachten. Als men de gegevens nauwlettend nagaat, blijkt wel degelijk dat zij ervan overtuigd zijn dat zij 'doen wat juist is'. Ingeval van de aanslag bij Peteano bijvoorbeeld werd duidelijk: Vinciguerra is een kathliek, die er vast van overtuigd is dat het atheistische kommunisme een enorm gevaar is voor de maatschappij, dat ook 'terecht' met geweld bekampt dient te worden. Op het gevoelsvlak heeft hij sterke angst. Angst voor deze andere manier van leven en van de wereld gestalte te geven. Op vlak van woord en taal communiceert hij in het geheim, binnen in de samenzwering open met gelijkgezinden -gelijke angst en gedachtegoed- en die zich in deze wederzijds versterken. Uiteindelijk voert dit alles naar het vlak van de handelingen, waardoor mensen niet tot hun grootmoeder of hun werk geraken, maar in de trein sterven. Wat betekent dat allemaal? Dat betekent: het bewustzijn veranderen is het enige mogelijke aanknopingspunt waardoor de verhoudingen, de menselijke relaties, kunnen veranderen. Men kan toch geen treinwet afkondigen met verbod op vervoer van bommen. Of meer politie en kontroles in de treinen? Allemaal larie. Het gaat hier om een individuele opgave, waarbij ieder voor zichzelf beslist: hoe ga ik mijn leven leiden vóór ik sterf? Zal ik gewelddadig zijn of niet? Dat is een uiterst gewichtige vraag. Die wordt beslist in het bewustzijn. Daarom wijs ik daarop. Want onder mijn studenten zijn er ook vele die zich voor deze vraag specifiek, interesseren. Velen willen weten hoe men voor de vrede kan werken. Zoals ik het zie moet ieder van ons met zijn eigen gedachten en gevoelens aan de slag gaan in deze kwestie. Alzo bespreek ik het met mijn studenten. Evenwel, de eigen vrede vinden, en alle andere mensen op de weg naar deze ontwikkeling versterken is niet eenvoudig, maar het is wel een spannende en zeer mooie levensweg. Boven zichzelf uitstijgen [TM] Daarmee gaat het -inzover het een jongerenpubliek betreft- eigenlijk om een opvoedingskwestie. Hoe kan door opvoeding ervoor gezorgd worden dat doelen in de richting van mensenvernietigende aard helemaal niet nagestreefd zullen worden? [DG] De kwestie van het denken en voelen van het individu zou, algemeen gesproken, veel sterker op de voorgrond moeten gebracht worden. Er wordt slechts opgetreden, en men gaat mensen opsluiten, nadat zij een handeling begingen die een of andere wet overtrad. Weet u, wie zich over Al Quaida buigt of in de Gazastrook loopt en Hamaz bestudeerd, weet het zeker: het denken en voelen is beslissend! Als mensen een tijd lang bepaalde gedachten en gevoelens ontwikkeld en gekoesterd hebben, dan kan dat ertoe leiden dat zij bereid zijn een conflict -en conflicten behoren onvermijdelijk bij het leven, zoals onze eigen relatieconflicten ons vertellen, en die ieder van ons 'uitvecht'- met geweld op te lossen. Maar in conflicten groeien wij! Als iemand zijn partner ombrengt is dat anderzijds ook een gemiste kans om te groeien. Conflicten -zij privaat, publiek of politiek dienen in de grootste mate op een geweldloze manier opgelost te worden. Dan openbaren zich ongeloofelijke groeikansen, kansen om als het ware boven ons zelf uit te stijgen [Interview: Thomas Meyer] [fopje flauw mopje]------------------------------------------ Wie werkt voor wie? Een kleine groteske! Een oude Arabier leeft sind 40 jr. in Chicago. Hij zou graag patatten planten, maar is al wat verzwakt en ziet ertegen op om zijn hof om te spitten. Hij is alleen, zijn zoon studeert in Parijs, hij besluit hem een mail te sturen. "Lieve Ahmed, ik ben triest, zou graag wat patatten planten in de tuin maar ik word te oud en kan daarmee zelf niet uit de voeten. Als je hier was zou je me zeker helpen. Veel liefs, uw vader." s'Anderendaags ontvangt de oude man volgend antwoord: "Lieve vader, aub kom niet aan de tuin. Daar heb ik *de zaak* verstopt voor ik naar frankrijk vertrok. Liefs Ahmed". Reeds vroeg s'morgens kwamen FBI, US Army met rangers en materiaal naar het huis van de oude man. Huis uitgezocht en tuin omgegraven, niets gevonden en onthutst weer weg. De volgende morgen in de mailbox van de vader: "Lieve vader, nu kunt ge rustig uw patatten planten. Dat was alles dat ik voor u kon doen. Veel liefs, Ahmed" ------------------------------------------------------------------

3. eigendom

Het privaat-eigendomsrecht van grond en ander natuurgoed in vraag gesteld en oplossings-gericht bekeken. Ook een brug naar de vluchtelingen en migrantenstromen, verbazend? Het verhaal kan ook worden doorgetrokken naar ‘intellectual property’, een heikel actueel thema. Goethe: «Er is geen patriotische kunst of wetenschap. Beide behoren, zoals elk waardevol goed, aan de ganse wereld, gebouwd op wat ons van het verleden overgeleverd en bekend is, en kunnen slechts verder gedijen in vrije wisselwerking.» Aansluitend op 1&2 dient even gelinkt te worden met de algemene verontwaardiging voorjaar 2003 tegen de Oorlog in Irak. Een aantal vredesactivisten trachten een Amerikaans wapenkonvooi, per spoor op doorgang in België te stoppen. Zij werden (wellicht hardhandig) aangepakt en onlangs ‘veroordeeld’. De rechter kon de zaak niet zien als een politieke/symbolische actie, maar slechts als een “kwaadwillige belemmering van het verkeer”, t’is maar hoe je het bekijkt !! Een 30tal jaar terug protesteerden vredesactivisten in Zeebrugge tegen wapentransporten voor de oorlog in Vietnam. Sommigen werden toen ook veroordeeld. We weten ondertussen wat de gevolgen van die oorlog waren. Zo, het ‘gerecht’ blijft wat het was, en ondertussen doen onze Belgische polititici en justitie alsof hun neus bloedt, terwijl er eigenlijk letterlijk bloed vloeit elders... Het gaat er in het tijdperk van globalisering en war on terror niet echt subtieler aan toe dan vroeger, ‘onze beschaving’ wordt gewoon verder gezet op een manier zoals dat van alouds al bezig is en bijvoorbeeld beschreven/getoond in het Museeum van Tervuren, “Het geheugen van Congo. De koloniale tijd” (4 februari 2005 - 9 oktober 2005, http://www.congo2005.be). Maar ook ‘ons antwoord’ hierop, zelfde ons, dat van de ‘anders-beweging’, staat eveneens geworteld in een beladen verleden qua gedachtegoed en handelswijze, in een verarmde dagelijkse politieke, spirituele enz. praktijk met tenvolle onvoldoende verdieping en een veel te zwak en ongepast antwoord. Nochtans één document, één fundamentele gedachte is genoeg om het ganse fundament van onze hele maatschappij, structuur, ‘aanpak’ in vraag te stellen en te verwerpen. Beide artikelen, themas , en nog zovele andere bedenkingen, staan in fel contrast met deze bijna universele oppervlakkigheid en geven aan dat het anders moet en dat verdieping, individueel en dus ook maatschappelijk, mogelijk is. Aan wie behoort de aarde ? Over onrechtmatig bezit van natuurgoederen [no pics] [no pics] De grond is een geschenk van de natuur, niet een door mensen geschapen handelswaar.Ook geen staatseigendom, maar de overheid zou de gelijkmatige aanspraak van alle mensen op grond wel dienen te erkennen en navenant beheren. Met grondprijzen is tegenwoordig veel geld gemoeid. Kan men grond en bodem, waarin het menselijk leven is gewortelt, sowieso in private eigendom betrekken en vervolgens zomaar kopen en verkopen? Stel u zich maar voor dat er morgen iemand op het idee komt om ook water, lucht, zonlicht als privaat eigendom te vreklaren om die daarna aan anderen te verkopen of te verpachten. Hoe kwam het tot zo'n onzinnige verhouding tot de grond? Hoe kan het anders wel zinvol ingevuld worden? De ontwikkeling van de grondprijzen in Duitsland, die in de eerste na-oorlogsjaren formeel escaleerde, heeft zich de laatste jaren duidelijk vertraagd. Eigenaars van stukken grond in de beste (duurste) regio's, met prijzen van enkele duizend tot tienduizend € per vierkante meter, moesten wegens de economische slapte en leegstand hun prijsaanbod drukken, zeker bij winkel & bureelverhuuur. Dan nog zijn de amper begrijpelijke huurprijzen veelal reden van failissementen of opgaven. Evenwel zijn niet alleen de astronomische stadsprijzen in vraag te stellen maar eigenlijk de prijzen van alle stukken grond. Want ingeval van grond gaat het niet om door mensen geschapen en handelbare eigendomsrechtige waren, maar om een niet reproduceerbaar geschenk van de natuur. Op grond van deze 'onvermeerderbaarheid' is grond inwezen een monopoolgoed, waarvan de waarde stijgt in verhouding met het stijgend aantal mensen op aarde, vraag en aanbod. Daarom aan grond (of andere) levensfundamenten geen 'statuut' van privaat bezit toegekend worden. Vanwaar komt privaat-grondbezit? Ook al hebben de huidige bezitters -van bebouwde als van niet bebouwde gronden- rechtmatig verworven eigendomsrechten, toch zouden we er ons allen van bewust moeten zijn dat aan het begin van elke eigen-domsketen de eerste schakel een onrechtmatige toeeigening aan de grondslag ligt. Jean-Jacques Rousseau bekloeg het zich dat niemand de eerste mens-immobiliënmakelaar tegenhield die een stuk grond met een hekken afsloot en er een bordje "dit is van mij" op plaatste. Intussen breidt deze bezetting van de grond zich over de bodemschatten verder uit. Grote ondernemingen kopen in streken en provincies 'waterrechten' op en verbieden -zoals voorkwam in Indië- zelfs boeren om bronnen en beken te nutten. Tegenwoordig mogen boeren zelfs hun zelfgewonnen koren niet meer als zaadgoed gebruiken, wegens eigendoms'patent' van chemieconcerns, is ondertussen welbekend. Eveneens in onze streken gaan de toenemende privatiseringen van tot nu toe eerder openbare waterwerken in diezelfde richting. Ook hier moeten we aan de investeerders in de toekomst niet alleen de kosten voor de watergewinning en de bijbehorende werken en infrastructuur terugbetalen, maar ook over de ganse verdere weg de interesten op het ingezette kapitaal. En vermits geen mens zonder water kan leven en water een steeds schaarser worden monopoolgoed is, is de privatisering ervan, zoals voor de bodem, een naar de toekomst toe fantastisch 'winkel' voor het romdom de aarde vagabonderende geldvermogen. Vermits omgekeerd de openbare kassen steeds leger worden zien de verantwoordelijken zich steeds meer genoodzaakt met het laatste beschikbare tafelzilver ook deze publieke inrichtingen te verkwanselen. Natuurlijk zijn voor deze waterproductie tot nu berekende kapitaalkosten ingezet, maar de door de verbruikers betaalde taxen en pachten vloeien in de openbare kassen, terwijl na de verkoop van de openbare dienst deze (weer) in de private zakken belanden! Is er nog grond genoeg? Niet alleen op aarde worden grond en andere natuurgoederen vermarkt en tot koopwaar vervormd. De californiër Dennis Jope heeft sinds 1980 bij het Grondregister in San Fransisco een 'aanspraak op de maan' betekent, met copie aan de Uno! Na een acht jaar wachttijd zonder bezwaar, tegenspraak of ontkenning gaat de man -op dezelfde wijze als waarop men indertijd het land van de Indianen afpakte- nu eigenaar worden van onze maan! Intussen heeft Hope voor méér dan 15 mio dollar maan-percelen aan belangstelllenden verkocht, inclusiefde exploratie&ontginningsvergunningen, kadastermatig opgesteld en notarieel opgemaakt!! Zijn ruimte-immobliën zijn ondertussen verder uitgedeind tot acht planenten en 61 manen, volgens berichtgeving van Klaus Rohrbach in het tijdschrift "revolution" van augustus/september 2003. Wie zulke berichten al lachend of luchtig opvangt doet er toch goed aan te bedenken dat overal ééns op analoge of nog sterkere wijze de grond tot private eigendom 'geworden' is. Door slinkse private aanmatiging of door brutale veroveringen vanwege heersers, of boeven. In alle geval werd het natuurgoed, waarop alle mensen in gelijke mate aanspraak hebben, aan anderen onttrokken. Ook als de veroveraar ganse landstreken daarna uitlent of schenkt aan diegenen die hem daarbij dienstig waren, blijft dit onrecht bestaan. Denk maar aan de overerfde privileges van de 'jonkers' in de Oostprovincie Pruisen, of aan het vorstendom Thurn en Taxis, aan de vele andere vorsten en baronnen aan wie nu nog ganse streken toebehoren, ook al wordt dat in de gewone omgang niet meer opgesomd, zoals dat vroeger gebeurde bij voorstelling of naamafroep. Maar ook nu zijn grond en bodemschatten wereldwijd nog steeds hoofdaanzet tot bezetting, burgeroorlog of ronduit oorlogen. Kijk maar naar Congo, de arabische golf enz., ook al worden voor de 'conflicten' andere redenen opgegeven. Wegens deze scheve eigendomsverhoudingen, en de daarmee verbonden eigendomsverdelingen is het private grondbezit waarschijnlijk ook de hoofdoorzaak van alle sociale spanningen, en dat niet alleen op het zuidelijk halfrond. Deze met de bodemeigendom verbonden voordeel- en omverdelings-effecten zijn zonder twijfel één der belangrijkste oorzaken voor de toename van de armoede/rijkdom kloven ter wereld. Op grond van het toenemend aantal mensen op aarde, waardoor het grondaanbod niet kan volgen, worden deze kloven steeds groter. Dat wil zeggen: de geborenen hebben niet alleen steeds minder kansen omgrond te verwerven, ze zullen er ook steeds meer voor moeten betalen, in baar geld of prestaties. Wat te doen? Eerst en vooral zou alle waardegewin, die op grond van openbare maatregelen onstaan, afgeschaft dienen te worden. Zoals een huis of grondeigenaar nu aanspraak kan maken op schadevergoeding als door openbare maatregelen zijn eigendom aan waarde verliest, zo zou natuurlijk deze regel ook in het omgekeerde geval moeten toegepast worden. Tweedens dient ook het automatisch inkomen (inkomen zonder tegenprestatie) uit grondbezit, zoals de renteopbrengst of de pacht afgeschaft te worden. Gezien het verdere gebruiksnut van gronden in steden en gemeenten, zou het in de toekomst moeten verboden zijn nog percelen aan private personen te verkopen. In plaats daarvan moeten ze gereserveerd worden voor maatschappelijke instellingen en gebruik, zoals de kerken dat meestal met hun gronden doen sinds jaar en dag. Daarenboven zouden de gemeenten verplicht moeten worden om, -met behulp van de pachtinkomsten- het hen ter beschikking staande aankoopvoorrangsrecht veel systematischer te gebruiken. Maw niet alleen moet de gemeenschapsgrond behouden blijven, maar steeds weer dient elke gelegenheid ye baat genomen worden om alle grond terug in gemeenschapsbezit te krijgen. Het gaat hem hier hoegenaamd niet om iets als staatsbezit of een of andere variant daarop, maar om een systeem van 'uit de hand'-(gebruiks)beheer van de grond, waarbij alle mensen gelijkmatige aanspraak kunnen maken. Het gebruik ervan kan dan wel privaat zijn, maar 'eigendom' kan slechts zijn wat de mensen daarop zelf 'scheppen', zoals gebouwen , (landbouw)goederen andere resultaten van hun prestaties. Natuurlijk zullen prijsbiedingen bij dit natuurgebruik aan de wetten van de markt onderworpen zijn, alle nutsrechten openbaar aangeschreven en aan de meestbiedende overgedragen. Doch zelfs wannneer na de terugkoop door de gemeenten de grondpercelen in het kader van dit systeem zakelijk te verrenten zijn, blijven deze renten toch in het bezit van de gemeenschap en komen daarmee verregaand alle burgers i.p.v. een minderheid ten goede. Over honderden jaren van deze privatisering van natuurgoederen heen hebben wij ons hieraan natuurlijk 'gewoon gemaakt'. Toch loont het zeer de moeite deze kwestie te blijven stellen verder uit te diepen. We moeten over het private eigendomsrecht van natuurgoederen -in de eerste plaats grond en bodemschatten- blijven nadenken, want de gevolgen van de huidige ongerechtige gewoonten en gebruiken zullen wij eenmaal, wellicht andermaal zeer duur moeten bekopen. Niet alleen in de vorm van vluchtelingenstromen aan onze grenzen en kusten, maar ook met ander verschijningsvormen zoal deze die we het internationaal terrorisme noemen. Want uiteindelijk gaat het werkelijke "sociale terrorisme" uit van diegenen die de ander de toegang tot de natuur en de door de natuur geschonken levensgoederen belet of hen dwingt daarvoor een steeds hogere prijs of prestatie te betalen. [Helmut Creutz] Voorbeelden van gevolgen van privatiseringWelke conrete nadelen voor de gemeenschap aan de privatisering van de bodem verbonden kunnen zijn, tonen volgenden voorbeelden.Voorbeeld1, Zurich.Had men daar de grond en toebehoren van de 200 jaar oude stadswallen niet verkocht maar slechts verpacht,zou de stad zich heden alleen al uit deze pachtinningen financieren, en geen enkele zurichse burger zou stadsbelasting dienen te betalen.Voorbeeld2, regio MunchenDoor de bouw van de Munchense vlieghaven in Erding en de daarbij behorende S-baan verbinding zijn de boeren en andere bodemeigenaars langs deze weg en omstreken van de vlieghaven -volgens een berekening van economie prof. Wolfram Engels- in de laatste tien jaar zonder tegenprestatie rondom de 30 miljard DM in waarde van onroerdend goed rijker geworden. Een meerwaarde die practisch uitsluitend het gevolg is van investeringen van de stads- en staatshuishouding, de daarmee groeiende bedrijvigheid enz., maar.die wij met zijn allen op directe of indirecte wijze moeten afdokken.

Verandering, een fata morgana ? Een totaal andere visie ! (3)
(afsluiter van deze mini trilogie)

Eind 2004 heeft een heropvoering in de Antwerpse Bourla van het befaamde toneelstuk van Arthure Miller, “Dood van een handelsreiziger” heel wat aandacht gekregen in de pers en de culturele wereld. Een verbluffende bewerking van Luc Perceval met een al even verbluffende Josse de Pauw. In een schitterend kort interview met Kurt Van Eeghem, Radio1 'Het Salon' op zondag 14 november, zegt toneelman Luc Perceval hierover hetvolgende:
“Miller heeft het stuk in 1949 geschreven als een pamflet tegen het Kapitalisme: we zijn slechts nummers, bestaan niet meer als mens enz. Dat is inderdaad zo, alleen... we kunnen niet meer geloven in 'ismen', we kunnen dus ook niet meer de schuld steken op andere, nieuwe ismen, we zijn uiteindelijk zelf de maat der dingen.
Dus heb ik het stuk zo bewerkt, herleid dat niet alleen 'het systeem' schuld is maar dat de mens
mede aande basis ligt van dat systeem en dus mede verantwoordelijk is en zijn eigen ondergang bepaalt.”
Luc Perceval stelt dus de individuele mens in vraag, hij/wij die de maatschappij maken en hiermee
zitten we na K en Ton Lemaire-Aardewerk weer terug bij het thema en de noodzaak van ‘zelf-verandering’.

We zijn zelf de maat der dingen en dus mede verantwoordelijk. Rake woorden die getuigen van inzicht. Het is echter de vraag of de toeschouwer en zelfs het hele intellectuele en culturele ’wereldje’ wel echt begrijpen wat eigenlijk de betekenis en inzet is van dit stuk, althans in deze bewerking. Daarvan is alvast niet veel terug te vinden in commentaren en de vele culturele webpaginas. Zelfs al wordt het ons gezegd, of, beter nog in heldere momenten zullen we het zelf doorzien en vaag beseffen...toch gaan we weer over tot de orde van de dag, whats next. Het lijkt bijzonder moeilijk dat ‘gegeven’, deze realiteit te doen ‘doordringen’, ‘indringen’. Zelfs al wordt het inellectueel begrepen, het blijft vaag, er wordt niet onderzocht, bekeken, aangepakt..enz. Het wordt amper beroerd, laat staan dat er op wordt op ingegaan. Het wordt genegeerd, men is er bang en blind voor. Het is fundamenteel, dringend, en toch
verkiest men erover te zien, het te verzwijgen. Men weet er geen blijf mee. Vanwaar deze uitzichtloosheid, patstelling?
Redenen genoeg om er nogmaals dieper op in te gaan, de zaak eens kalm te overlopen, wat uit te spitten.

1. Ondergond en achtergrond: wat gaat er fout en waarom ?
Op wetenschappelijk-technologisch terrein gaat alles prima. Er is practisch ongelimiteerd succces en vooruitgang.
Alles lijkt mogelijk en te lukken. Maar op het maatschappelijk-politieke vlak daar zitten we, algemeen gesproken, eerder strop. En ook op het vlak van de individuele relaties doen we het meestal niet zo bijster goed.
Het is dus niet moeilijk om een hieruit enkele vlugge grove conclusie te trekken, zeker indachtig al het voorgaande:
> Maatschappelijk en individueele problemen, beide hebben te maken met ‘relaties’ en dat is blijkbaar onze zwakste
menselijke kant. We zijn sterk in “denken” maar veel minder in emoties/relaties. Maw het denken en verkeerde men-
tale gewoontes doordringen en verpesten nogal onze activiteiten in de sociale sfeer. Het lijkt erop dat de relationele
sfeer lijdt onder de overheersende en moeilijk te onderdrukken rationele/irrationele kanten van ons denken.
> Zoals we de algemene structuur en het gedrag van de ‘openbare sector’ kunnen in vraag stellen die de samenleving
‘beheren’ zo moeten we ook ditzelfde gedrag en optreden van onze ‘eigen organisaties’ die in theorie deze maat-
schappelijke vormen willen wijzigen (zeg 11.11.11, andersglobalisering enz.) in vraag stellen en op de korrel
nemen: eigen incapaciteiten, tekortkomingen enz.
> Het is duidelijk dat we de sterke verbinding individu-maatschappij indachtig moeten zijn, wat de meeste organisaties
totaal nalaten in brede oppervlakkigheid, en beseffen dat het individu hier de bepalende factor is.

Nu, laat ons eerst eens enkele van deze ‘slechte denkgewoontes’ overlopen, meer beperkt tot het zuiver maatschappe-lijk standpunt, zonder evenwel exhaustief te zijn. De eerste en verreweg belangrijkte is de ideologische factor.
Misschien kunnen we het zelfs best bij deze ene houden, zo groot, vervormend en verstrekkend zijn de gevolgen.
Gedreven door ons rationeel denken maken we veronderstellingen, theorieën die uitgewerkt en uitgegroeid geraken tot waarlijke denk-brouwsels en bouwsels. Sommigen oud en en stoffig, anderen dan weer levendig en in volle aanpassing, en tenslotte eindeloos ook telkens weer nieuwe; het zijn de talloze en evenzoveel verschillende ‘ideologiën’.

Keuze genoeg, maar waarom en hoe er eentje uitpikken, op wat zich baseren? Dat kunnen alleen toevallige factoren zijn: persoonlijke goesting of belangen, een goede formulering, beïnvloeding door de omgeving, overname door gemakzucht of gewoonte, morele/professionele verplichting puur toeval enz. Maar het blijven mentale constructies, niet de ‘waarheid’, niet de enig mogelijke uitleg/uitweg. Wel bijgeschaafd/aangepast aan hoe de dingen evolueren, maar meestal worden vooral de feiten of de interpretatie ervan aangepast aan de theorie, naar de hand gezet.
Het zijn veeleer vlaggen en, welbekend, geen enkele van deze vlaggen ‘dekt de lading’, zoals historisch al zovele malen bewezen is, dan zouden er veel minder maatschappelijke problemen zijn. Maar wie leert nu uiteindelijk iets uit het verleden of de geschiedenis? Zeker niet collectief! Het probleem aan ideologie is wel het collectieve gedrag. Het is een opdeling van de maatschappij ‘in kampen’, verzuiling, speelt in op en nodigt uit tot onvoorstelbare oppervlakkigheid en volgzaamheid. Ondanks alle aan de dag gelegde virtuositeit in aanpassing van de theorie aan de werkelijkheid is het de werkelijkheid die veel spoepelder, wisselender is evenals het aan passingsvermogen van de mensen zelf, zij het veelal onbewust. Maw als je achter een ideologie aanloopt zet je jezelf vast in denkbeelden en verlies je een behoorlijk deel aan helderheid, inzicht en actievrijheid in een steeds veranderende omgeving. Maar het ziet ernaar uit dat de mens deze ‘denkbeelden’ nodig heeft, niet alleen in de technisch-wetenschappelijke wereld, maar ook in maatschappelijk-sociale sfeer om daarin zicht en greep te krijgen. Er is natuurlijk niets mis met denkbeelden, als hulpmiddel en als men er de beperkingen, nadelen en gevaren van inziet. Maar dat is meestal niet het geval. Het wordt veelal ‘als waarheid’ verkocht en ook als zodanig aangenomen.Dan is het indoctrinatie, het wordt een geloofs-&volgelingenkwestie. Het is beïnvloeding en machtsmiddel in de religieuze, politieke en maatschappelijke sfeer, direct of indirect, open of verdoken. Zoals bijvoorbeeld de verzuiling, volgens recente ‘wetenschappelijke bronnen’ tegenwoordig zo goed als verdwenen. En dan start weer de scholenrel of de cinema rond ‘het wel/niet bevoorrechte partnerschap’ van tussen ACW en CD&V, iets analoogs voor het ABVV natuurlijk en we zijn terug bij af.

We moeten beseffen dat elke ideologie slechts een beperkt en gedeeltelijk zicht op de wereld en de werkelijkheid is. En er zijn er werkelijk zovele. Zelfs al zou men ze samenleggen als een lappendeken dan blijven er buiten de talrijke contradicties nog gapende leegtes, zowat vergelijkbaar met de enorme ruimte tussen de atomen. Zoveel fijner is het leven en de werkelijkheid zelf. Alzo een (vrije?) ‘keuze maken’ lijkt okay en iets met vrijheid, vrije wil en eigen beslissing te maken te hebben. Maar dat is totaal niet zo. Een keuze maken in dit geval, en meestal, is zich beperken, zichzelf een beperking opleggen. Met hun deelinzichten is geen enkele ideologie een solied vertrekpunt voor een globale visie op de wereld, de maatschappij of ‘hoe gedraag ik mij in deze wereld?’. Dat vertrekpunt moet veel dieper, en vooral universeler zijn zijn dan een denkbeeldige mentale constructie. Beter gezegd: zicht op alles en iedereen, werkelijk universeel, en dus inclusief de onzekerheden en paradigmas, geen afgeborsteld geheel.

Er zijn nog heel wat negatieve maatschappelijke aspecten/gedragingen, waarvan de meeste ergens toch nog dicht aanleunen bij of voorkomen uit ‘het ideologische’, zoals bijvoorbeeld tradities. Door Lemaire opgemerkt in voorgaande tekst, andere visie (2): 'We kunnen het gewicht van de geschiedenis niet ongedaan maken, we kunnen niet uit onze traditie stappen.' Het is één van de ankerpunten in Lemaire's denken Simpele oplossingen zijn er niet. Het heeft ook te maken met het wezen van de mens zelf.’

2. In het leven staan (van) elke dag.
Er is tegenwoordig in Europa, zeker in de oude kern fr-de-nl-be, een nogal hevige en uitgesproken verontwaardiging over Bush en zijn politiek en daarbij acht men zich hoog boven het amerikaans besef en ‘niveau’ verheven. Maar de meeste mensen beseffen hoegenaamd niet
- de ware aard en diepere betekenis ervan (een ware maatschappelijke tsunami?)
- de veel te minieme verschillen tussen de republikeinen en de ‘democraten’
- de reeds jaren op gang zijnde verrechtsing en veramerikanisering in overal in Euopa, met 5à10jaar vertraging treden
hier de fenomenen op van ginder (oppervlakkigheid, individualisering, criminalisering...) enz.
Het verhaal van de splinter en de balk. Het is dus best om al deze zaken wat dieper te peilen

Een goed vertrekpunt is de witte beweging, n.a.v. de zaak Dutroux. Voor een aandachtige observator waren de problemen in justitie en politie reeds lang duidelijk. Niet alleen daar trouwens. Maar goed, de zaak geraakt aan het rollen bij het bredere publiek. Wat gebeurt er dan: uitgebreide parlementaire en andere onderzoeks-commissies, speciale hoorzittingen enz. En natuurlijk tonnen verslagen, conclusies, voorstellen, beloften enz. We hebben ook gezien wat er achteraf uitgekomen is, een kleine 8jr later een proces zonder ziel of verwachting:
’Burgerobservatorium’ laat vanuit Aarlen een ander geluid laten horen over het proces-Dutroux , C.Callewaert 26.1. 2004, BRUSSEL -- "Wij verwachten niet veel van het proces-Dutroux. Veel vragen zullen onbeantwoord blijven en op de essentie van de zaak zal er niet worden ingegaan." Toch wil het Observatoire citoyen het proces aangrijpen om de witte beweging nieuw leven in te blazen. (Het Observatoire citoyen bestaat uit enkele bekende en minder bekende figuren die op één of andere manier betrokken zijn bij de beweging van verontwaardiging die nu al bijna acht jaar geleden ontstond na het losbarsten van de zaak Dutroux)
Onnodig op deze zaken zelf terug te komen of te speculeren. Of een believer/unbeliever te zijn.
Het gaat erom dat de juiste vragen niet gesteld zijn - erger, blijkbaar nooit gesteld worden. Honderden uren hoorzittingen en discussies, dan conclusies en nieuwe formele voorstellen. Het gaat om het formele, het formele IS het oppervlakkige, IS cinema.
Men zoekt ‘schuldigen’ in de vorm van ‘structuren’ en eventueel misschien ook toch maar enkele lampisten.
DE vraag hier evenwel is: politie + justitie = hoeveel mensen betrokken, + het beleid via de ministeries zelf en de politieke verantwoordelijken? Plus hoelang waren die spelletjes al aan de gang? Wellicht vanaf 1830?
Deze vraag is nooit gesteld en dus ook niet de daaruit echt belangrijke afgeleide vragen en conclusies.
Wat betekent het als duizenden mensen betrokken zijn, dagelijks –als ‘beroep’ of niet, om ’t even- bij toestanden die in grote mate miskleunen blijken te zijn, dag in dag uit, jaar in jaar uit, en dat die massa mensen ‘binnen het bestel’ hetzij geen kans krijgen, hetzij geen kans nemen –beide even fataal- om de dingen aan te klagen en te ‘veranderen’? Dat is de ware vraag. Het is deze vraag die gesteld en beantwoordt dient te worden.

Voorbeelden bij de vleet. Het is gewoon dagelijkse kost. De ‘dingen’ –goede en slechte- gebeuren onder onze neus, terwijl we erbij staan, zowel lokaal als nationaal als internationaal. Want ook in EU-land, UNO enz. werken tonnen mensen. Toch kwamen laatst in EU, op natuurlijke wijze –als vanzelf- een aantal ‘comissarissen’ bovendrijven die niet echt helemaal door de beugel konden en diplomatisch ‘weggewerkt’ werden. Schijnoperatie ‘naar de buitenkant’ want niets veranderd wezenlijk. EU is al jaren mede-trekker van een steeds verdergravende globalisering, waarvan de liberalisering nu ook verschuift naar openbare diensten, en een subsidieringspolitliek die een zeer groot aantal derdewereldlanden gewoon verstikt met ‘goedkope import’ meestal voedselproducten. Alleen al ‘de landbouwpolitiek’is vanuit een menselijk wereldstandpunt gezien, niet anders dan misdadig te noemen. [ref. recente Panorama-uitzending: EU-subsidieringspolitiek]. Het is al niet veel beter gesteld met de UNO die ook ver van schittert als ‘wereldregering’ in de beheersing van conflicten, oorlogen, onrecht, ongelijkheid en amoede. En dat kan ook niet, omdat al deze organismen, structuren, niet in de eerste plaats ten dienste staan van ‘de mens’, maar van een aantal zeer concrete ‘hogere’ belangen (meestal economische), machten en de individuen die deze belangen ten dienste staan.

Overal vinden wij datzelfde beeld terug. De bevelen kunnen dan wel ‘van boven’ komen, het werk wordt gedaan door de mindere goden tot kleine en gewone mensen toe. Een leger van politici, diplomaten, ambtenaren, raadgevers, specialisten enz. ter beschikking, van EU, UNO, ministeries whatever, ondersteunt en ‘draagt’ als een ware machinerie al deze idiote superstructuren. Dus nogmaals, wat betekent het als duizenden mensen dagelijks betrokken zijn -bij ‘ons’ nog wel met het fameuse overleg/poldermodel!- bij toestanden die in grote mate miskleunen blijken te zijn, dag in dag uit en dat die massa mensen ‘binnen het bestel’ hetzij geen kans krijgen, hetzij geen kans nemen –beide even fataal- om de dingen aan te klagen en te ‘veranderen’? Even fataal maar niet gelijkwaardig. Geen kans krijgen betekent dat het systeem ondanks de naam democratie met ruim uitgebazuinde normen en waarden enz., dat het etiket de lading niet dekt. Geen kans nemen betekent het direkte falen van de mens als ‘mens’, dat hij het niet ziet, niet wil, niet kan, niet verdient...En hierbij zitten we in het ware en brede perspectief: de rol van de mens zelf, van elk van ons individueel als individu met verant-woordelijkheid in de maatschappij. En dat bijgevolg ‘verandering’ dus in de eerste plaats van binnenin moet komen.

Maw de dingen wezenlijk veranderen kan dus niet anders dan door zelf eerst wezenlijk te veranderen , wat in feite gewoon synoniem is aan verantwoordelijkheid opnemen, maatschappelijke verantwoordelijkheid. Zonder dat zijn we als de handelsreiziger Looman ui het toneelstuk van A.Miller, slaapwandelend door ons eigen leven, onbewust maar wel degelijk meewerkend aan onze eigen leegte, eigen ondergang en die van anderen. We komen in toestanden à la Hitler, Sadam, Bush enz.: we kunnen er ons er niet mee vereenzelvigen, maar we hebben het toch maar ‘laten gebeuren’, we hebben het niet verhinderd. En daarna is het aan ‘de anderen’ (de politiek, de bewegingen enz.) om de zaak op te lossen. Het is zo absurd.

3 Veranderen:
geen hoe, geen regels, geen voorschriften, geen normen, geen autoriteit,...alleen besef!
Laat ons het zo stellen dat K diepst graaft, het persoonlijke aspect van het leven aan het maatschappelijke verbindt en beide problemen ‘oplost’, ongetwijfeld vanuit een zeer diepe –natuurlijke- spiritualiteit. Terwijl Lemaire en ook Miller-Perceval zich eerder beperken tot het zuiver maatschappelijk aspect: hoe kunnen we ‘in godsnaam’ ooit toch een wat menselijkere en leefbare maatschappij opbouwen. Laat het ons gemakkelijkheidshalve en hoofdzakelijk daar ook bij houden hoewel ook dan nog alle andere aspecten onderliggend aanwezig blijven en een rol spelen.

Vorige teksten, (zie hieronder) visies(1)(2), zouden kunnen de indruk geven dat die fameuze gewenste wezenlijke verandering iets zeer moeilijk is, bijna onmogelijk, veel te hoog gegrepen. Misschien werd de indruk gewekt dat het met ‘hogere waarden’ enz. te maken heeft. Maar daar is helemaal niets van. Het gaat trouwens nooit om hoogte, wel om diepte.
Voorgaand puntje1 weerlegt dat hopelijk en duidelijk. Het is ‘gewoon’ een kwestie van ‘besef’, van een andere ‘mentaliteit’ en ‘houding’, het heeft niets met kennis of ‘mening’ te maken. Wel met ten volle in dit leven staan, observeren, wat er precies gebeurt –zowel in het persoonlijke als in het maatschappelijke, onvermijdelijk met mekaar verbonden. Dan komt handelen ‘uit de diepte’, uit de aandacht zelf. Handelen dat geen ‘reactie’ is. Handelen vanuit de buik, zonder voorafgaand denk of rol-patroon. Daar zijn geen regels voor, geen voorschriften. Het heeft niets te maken met ‘normen en waarden’ –welke en door wie opgelegd trouwens, en toch hoofdzakelijk maar als schaamlapjes gebruikt- als er maar geen oppervlakkigheid is.Het betekent in de eerste plaats zelfstandig denken en handelen, consequent, op eigen benen staan, critisch zijn, vrij van alle mentale ballast maar open met de breedste visie: altijd ook de andere zien, niet alleen zichzelf of de eigen omgeving. Maar natuurlijk is het zo dat alle maatschappelijke ‘krachten’ zo’n houding precies tegenwerken: zelfstandigheid, critisch-tegendraads zijn, het wordt niet in dank afgenomen. Weinig geapprecieerd, laat staan bevorderd, door de politieke bewegingen, ministeries, werk, kerken, scholen.... Bij al wat bestuur en georganiseerd beleid is is alles gericht op in de pas lopen , en dus wordt zulke ‘verandering’ behoorlijk tegengewerkt.

Er is niets buitengewoons of buitennatuurlijks aan, het is gewoon een ander gezichtsveld, een totaal ander gezichtspunt en aanpak. Het is de uitbraak uit de gewoonte, uit de dagelijkse oppervlakkigheid, die moeilijk is, beter gezegd moeilijk lijkt. Of met de woorden van K: de eerste stap –inzicht- is de moeilijkste, de belangrijkste. De rest volgt en dat is breken met een aantal vernietigende duizendenjaren ingebrande en onderhouden –gefokte- gewoonten op maatschappelijk en mentaal gebied.

Alleen staan, als een licht voor zichzelf, verantwoordelijk voor zichzelf en voor al de rest en de anderen, inclusief de buurman die 40.000km verder woont. Met de breedste visie, want elke beperking ervan is een inperking, een verminking, een beschadiging opgelegd aan zichzelf. En van daaruit in de wereld staan en midden in de samenleving, in respect en open voor samenwerking met iedereen en aan alles dat deze wondere wereld en schepping in stand houdt en geen schade toebrengt. De rest kan en mag niet door ‘de filter’. Bewuste niet identificatie en totale afwijzing van deze wereld in al zijn brutale economische, sociale, morele aspecten
En alle andere gewelddadige aspecten, niet alleen van directe feiten en ‘toestanden’ maar van elke zweem van maatschappelijke hypocrisie, achterpoortjes en dergelijke. Het zijn in de eerste plaats deze filters die moeten ‘werken’ en niet of pas daarna de duizenden regels, wetten, waarden, normen en onderzoeks-commissies. Het plaatsen van deze filters is onze eigen verantwoordelijkheid, de verantwoordelijkheid van elk van ons.

“Het zit van binnen” zingt Clouseau nu ook al, maar hij bedoelt er wellicht nog wat anders mee. Toch zit de kiem voor een wezenlijke verandering inderdaad van binnen, in elk van ons. Het is een totale breuk met aloude denk en maatschappelijke gewoontes. Diepgang door verscheidenheid&universaliteit omdat het elk individu betreft en betrekt. Samenwerking&verbinding maar geen slaafse volging. Geen maatschappelijk gedrag alleen op basis van kennis of autoriteit, wetenschap, ideologie enz. Het is duidelijk dat dit een breuk bewerkstelligt met de eeuwenoude gewoonten en oppervlakkigheid. Al die dingen hangen samen.

4. Epiloog
We are the world, we zijn zelf de maat der dingen. Van welke kant men de maatschappij, de wereld ook bekijkt, als men dieper graaft dan de geplogen opvattingen en ingeburgerde gangbare stellingen kom men tot het besluit
1 dat ‘verandering’ –wezenlijke verandering- van de mens zelf, individueel, noodzakelijk is en dringend,
2 het kan alleen op basis van vrijwilligheid en inzicht.
3 het is zelfs niet zo’n “big deal”, niets buitengewoons, spectaculairs, zeker niet onmogelijk.
Kamiel Spiessens zou zeggen ‘dat is niet moejelijk, dat is gemakkelijk’.
Maar dat belet niet dat het toch uitermate problematisch blijft, omdat
1 er tegen een aantal eigen denk en mentaliteitsgewoontes moet ingegaan worden
2 en ook tegen ‘de stroom’ van de meeste ‘instellingen’, opvoeding, ideologiën, de ‘geconstitueerde lichamen’ enz.
3 het wordt zeker niet aangemoedigd, het probleem in zijn geheel wordt niet onderkend, niet aangekaart...
That’s it folks, that’s all, het probleem van de mens, de maatschappij, de beschaving samengevat in 10 lijnen.
Of nog korter: de mens is schepper van het probleem, en oplosser ervan als hij de confrontatie met zichzelf aangaat.

Hoewel dit dus in de eerste plaats een individuele kwestie is zouden de bewegingen, zij die echt begaan zijn met fundamentele maatschappelijke verandering, er goed aan doen ook deze kwestie open en diepgaand naar voor te brengen en uit te spitten. Maar dat gebeurt niet, zo goed als nooit. Zij spreken alleen van (een beetje) participatie. Participatie, of voorstellen tot participatie in de beweging of in de maatschappij, om het even, zijn geen ‘verandering’, meestal gewoon integratie, zoniet dissipatie in ‘de bestaande toestand’. Het blijft meestal bij zoiets als “Word nu lid, wij hebben u nodig. Samen zijn we sterk en kunnen we iets veranderen....”. Dit is werkelijk te gek. Bitter plat, banaal en versterking van de bestaande maatschappelijke oppervlakkigheid en verwarring.

De ‘bewegingen van het middenveld’ vertonen nog heel wat andere zware tekortkomingen, zwakheden.
Zo houden zij zich teveel op het vlak van voorstellen, aanpassingen, verandering van wetten, management enz.
Nieuwe organisaties, politieke ‘vernieuwing’, bijschaving, aanpassing, modernisering e.d. het is dagelijkse kost maar het maakt weinig uit. Het kan ‘enige’ en tijdelijke betekenis hebben, maar geen ‘wezenlijke’, slechts overbrugging tot devolgende flop of strop. Zicht en actieterrein beperkt zich teveel tot bestuurlijke voorstellen en interventies, geloof
in formele- en managementsoplossingen. Dan ziet men, zoals de politici en de beheerders, de mens alleen als burger en niet als mens. De burger een abstract ‘begrip’ de mens is een totaal-wezen. Bestuurlijk is nooit een totaalzicht, een probleem wordt geïsoleerd en ‘opgelost’, over naar een ander, de oplossing zelf creëert een nieuw probleem enz. Formalismen brengen zeker de oplossing van wetenschappelijk/technische, maar niet van menselijke problemen. Zijn de bewegingen niet in staat om te zien dat -om het met een uitdrukking van K te zeggen- geen enkel vijf of tienjarenplan kan ons uit het slop van de duizendenjarige herhaalde fouten en menselijk gedrag en ellende kan helpen. Het tegendeel zou waar kunnen zijn, de machineries van de nationale en internatiolale besturen groeien in grootte, complexiteit, ondoorzichtigheid, logheid. enz. En de gevolgen, zeker van misstappen worden immer nog groter. De kroon was wel de Johannesburg-wereld-top van aug.2002: 65.000 man, circusachtig grotesk.

Veelal is er ook gebrek aan zelf-anders zijn als beweging, wat niet strookt de eigen stelling dat de samenleving anders aan moet zijn. Er is ook nog veel gebrek aan samenwerking met andere bewegingen en minstens gebrek aan openheid en afbouw van de eigen burocratie, het slopen van de muren tussen de bewegingen enz. Dit is geen minimalisering van dikwijls schittererd werk en mobilisering, ook geen ‘beschuldiging’, wel een feitelijke constatering.

Verder is er ook weinig aandacht of begrip voor de totaliteit van ons sociaal leef-klimaat. Wat betekent een wereld à la Guantanamo-Greyp, Bush-Blair, Sadam, eerste wereld-derde wereld-vierde wereld, aanhoudende verstoorde gerechtelijke en besturende apparaten, vervuilling en ecodides, de waanzin van zowel oud als nieuw wapenschroot om de aardbol een 100tal keer te doen ontploffen enz.? De kloof in de samenleving tussen de krachten, de tijd, de inspanningen, de middelllen die gestoken worden in een antwoord hierop, tegenover deze die ‘het systeem’ ondersteunen of camoufleren zoals de media, sport-reis-entertainement en glitter busines enz. Hebben zij/wij wel volledig begrip van de ‘enormiteit’ en de urgentie van de vraagstukken waar we voor staan?

Maw ook de ‘eigen bewegingen’ hebben geen uitgewerkte kijk op de maatschappij als geheel, geen totaalzicht,
vertonen heel wat tekortkomingen, inconsequent gedrag enz. Daarom is er ook geen proportionaliteit tussen gestelde problematiek en het benodigde ‘antwoord’. Gebrek aan radicaliteit aan inzicht en hadeling. Dwz geen voldoende diepgang, dus deelachtig aan de algemene oppervlakkigheid van de samenleving, en als dusdanig op zijn minst deel van het probleem.

Indien op dit vlak vanuit onszelf geen verandering komt krijgen we misschien toch nog enkele herkansingsexamens ons opgelegd door de natuur via verwarming van de aarde, vernietiging van het leefmilieu e.d.
Dingen waardoor we verplicht worden dieper na te denken en aangespoord om te veranderen. Zoals bij de recente tsunamis en de brede hulpstroom. Maar we mogen ons geen illusies maken, meestal gaat het om opflakkeringen-bevliegingen en zelfs veel hypocrisie, imago-oppoetserij zoals reeds door heel wat hulporganisaties zelf aangegeven. Maar op veel kansen moeten we wellicht niet rekenen, we hebben het reeds veel te lang nogal wat te gortig gemaakt.

Ter afsluiting een positieve en negatieve noot uit recente tv-beelden.
Oktober 2004: Wangari Maathai krijgt de Nobelprijs voor vrede 2004 en zegt in haar boodschap o.m.
"De mensheid moet anders gaan denken, zodat ze niet meer vernietigd datgene wat ze zelf nog nodig heeft”.
De erkenning van heel haar oeuvre van menselijke warmte en inzet is uiteraard positief, maar kan en zal het verder afstralen naar alle regio’s, inclusief de ‘beleidsregios?

December 2004, (herhaling van) “The staircase”. Vierdelige TV-documentaire van Oscarwinnaar Jean-Xavier de Lestrade over de geruchtmakende rechtszaak in Amerika tegen schrijver en journalist Michael Peterson, die ervan beschuldigd wordt zijn vrouw te hebben vermoord. Maar de getuigenissen worden één na één ontkracht door de briljante tegen-ondervraging van advocaat David Rudolf, die de incompetentie en vooroordelen van het voorafgaande onderzoek en van opgeroepen getuigen duidelijk aantoont. Hij mikt op de stelling dat schuld in de eerste plaats voldoende duidelijk dient bewezen te zijn en dat het niet in de eerste plaats aan de beschuldigde is om zijn onschuld te bewijzen. Toch volgt een integrale veroordeling door de –volledig autonome en onafhankelijke- jury.
Met als eindcommentaar van een totaal aangeslagen David Rudolf: na deze zaak is het mij onmogelijk nog in rechtspraak te blijven geloven, noch in het rechtsysteem, noch in de capaciteit van de mensen om zelf te zien en te handelen zoals het hoort.

Het is een dubbeltje op zijn kant. Of liever, het is al zolang letterlijk ‘munt’, wanneer wordt het eens ‘hoofd’?
Elke mens beslist hier mee. Helaas de slaapwandelende mens is zich daar totaal niet van bewust, en duwt daarmee in de verkeerde richting. En dan wordt het moeilijk. Hoogtijd voor wat bijkomende hulp: verhoogde alertheid, radicaliteit en diepgang van de bewegingen zelf.

Verandering, een fata morgana ? *Een totaal andere visie !* (2)

Aardewerk is een beweging, met centrum in het Leuvense, een groep mensen die zich laat inspireren door het ideeëngoed van de radicale ecologie en die vanuit deze inspiratie aan zelfverandering en maatschappelijke verandering wil werken. Zij doen momenteel een opleiding Groene filosofie en politiek, 'Bouwstenen voor een andere toekomst', zie http://www.aardewerk.be. Zij hadden tijdens de voorbije vakantieperiode een “Zomerweek” met als centrale figuur de nederlandse filosoof Ton Lemaire, bekend in academische en (radicaal)groene middens.

MO* filosofeerde mee, en als resultaat verscheen in MO*oktober2004 een bijdrage daarover van de hand van Alma Dewalsche, te vinden in de bijlage [adw_enb-herfst2004.doc, 6blz.], bevattend
> de MO*bijdrage, 4blz.
> de uitstervingspolitiek, 2blz.(http://www.seashepherd.nl)
een wezelijke steunpilaar voor de door Ton Lemaire en Aardewerk ingenomen standpunten.

Deze artikels verschenen rond de periode van versturen van m&m7, met verandering als specifiek thema , zodat inspelen hierop niet meer mogelijk was. Vermits ditzelfde thema ook bij Lemaire&Aardewerk aan de orde is,
vanuit een totaal ander ervaringsstandpunt, is het nuttig, zelfs nodig hierop terug te komen, en de visies nader te bekijken. Dit is een poging.

Verandering, een fata morgana ? Een totaal andere visie ! (2)

In MO*oktober2004 verscheen een bijdrage van Alma De Walsche rond de Zomerweek met Aardewerk en een interview met de opmerkelijke nederlandse filosoof Ton Lemaire.
Opmerkelijk wegens de zware bedrukkende conclusies van een tragisch hedonisme als levenshouding, zoals:
'Als je al je illusies kwijt bent, de illusie van de godsdienst, de illusie van de utopie, dan blijft er niet veel meer over. Dat valt niet mee. We staan inderdaad met lege handen.', of, 'Wij zijn niet in staat om tijdig, rationeel, op mondiaal niveau, democratisch de mensheid zo te sturen dat we aan zelfdestructie ontsnappen'
Terecht worden hier enkele alarmbellen aangeslagen en fundamentele vragen gesteld:
'We kunnen het gewicht van de geschiedenis niet ongedaan maken, we kunnen niet uit onze traditie stappen.' Het is één van de ankerpunten in Lemaire's denken Simpele oplossingen zijn er niet. Het heeft ook te maken met het wezen van de mens zelf.'

Dus weer eens het vraagstuk van de wisselwerking individu(mens) en maatschappij.
En weer gericht naar zowel indivudu als naar naar 'bewegingen' die zich, in principe, inzetten voor 'maatschappelijke verandering'. Maar bewegingen kunnen niet denken, kunnen al even moeilijk 'veranderen' als de mens zelf en de meesten stellen zich absoluut geen vragen rond deze wisselwerking mens(als individu) en maatschappij.
Dit is geen voer voor filosofen alleen, maar voor elke denkende mens. Het thema aan de orde hier is dat van 'verandering'

Geen, of niet alleen maatschappelijke verandering, van wetten en regels. Verandering van/in de mens.
Niet zomaar 'verandering', van look of houding, van gedrag. Neen, Lemaire wijst terecht op een nodige verandering van het wezen van de mens zelf, dus een 'wezenlijke verandering'. Alleen al dit inzicht is een geweldige verdienste, en getuigd van diepgaand onderliggend onderzoek naar wat er zich zowel in de wereld als in de mens allemaal afspeeld. Hij vervoegt hiermee, blijkbaar op een onafhankelijke wijze, een kleine groep van mensen als Krishnamurti en enkele anderen die ook al tot deze vaststelling gekomen waren. www.krishnamurti.nl

De eerste die het probleem van 'verandering' stelde als een centrale&kapitale kwestie was J.Krishnamurti,
K genoemd, 1895-1986, zie [http://www.krishnamurti.nl] Zijn visie hieromtrent kan samengevat worden als:
1> Er is geen verschil tussen mens en maatschappij; de wereld is zoals het individu en het individu is zoals de
wereld; gij zijt de wereld.
2> Verandering is nodig en dringend, want zoals we nu bezig zijn wordt de mens zelf, de hele maatschappij en
de wereld naar de bliksem geholpen.
3> Het gaat hierbij over een fundamentele, wezenlijke verandering, die bijgevolg moet plaatsgrijpen in de
mens zelf, in ieder van ons, en dat is ook de verantwoordelijkheid van elke mens zelf.

K: We seem to think that the daily life we lead, the life of struggle, conflict, pain and sorrow, is something separate from the outer world of misery and confusion. We seem to think the individual, the 'you', is different from the rest of the world with all its atrocities, wars and riots, inequality and injustice and that this is something entirely different from our particular individual life. When you look a little more closely, not only at your own life but also at the world, you will see that what you are -your daily life, what you think, what you feel- is the external world, the world about you. You are the world, you are the human being that has made this world of utter disorder, the world that is crying helplessly in great sorrow. It is you, the human being that has built this world. So, that world outside you, is not different from the world in which you live your private life.
This division between the individual and society does not really exist at all. When one tries to carve out a life of one's own, the individual is not different from the community in which he lives. For the individual, the human being, has constructed the community, society. I think we ought to be very clear from the beginning that this division is artificial, utterly unreal.

In bringing about a radical change in the human being, in you, you are naturally bringing about a radical change in the structure and the nature of society. I think it must be very clearly understood, that the human mind, with all its complexity, its intricate work, is part of this external world. The 'you' is the world and, in bringing about a fundamental revolution -neither communist, nor socialist, but a totally different kind of revolution, within the very structure and nature of the psyche, of yourself- you will bring about a social revolution. It must begin, not outwardly but inwardly, because the outer is the result of our private, inner life. When there is a radical revolution in the very nature of thought, feeling and action, then obviously there will be a change in the structure of society. This complete change in the structure of society must come about.

De voortschrijdende algemene verloedering heeft te maken met het wezen van de mens, maar blijkbaar wil of kan hij niet veranderen. Hij is nu zelf slachtoffer van zijn eigen genotzuchtige oppervlakkigheid en heeft niet het vermogen
om daar 'uit te breken', het tragisch hedonisme: voor een beetje genot en gemakzucht de nasleep van grote en blijvende en veralgemeende ellende. Als Ton Lemaire tot hier gaat en deze conlcusie trekt dan is hij er, helaas, wellicht niet ver naast. Geen 'oplossing' in zicht, geen uitkomst. Als gevolg van de veralgemeende oppervlakkigheid, en zonder zich bewust van te zijn van eigen oorzakelijkheid, medeverantwoordelijkheid en capaciteit tot verandering gedragen zich de hedendaagse mensen en ook de 'bewegingen' op basis van volgende nefaste 'principes':
1> De waanzin, conflicten, strijd...die ik overal rondom mij zie is verschillend van 'mij', is en staat buiten mij.
2> Wat kan 'ik' er eigenlijk aan doen, ik kan niets beginnen tegenover zo'n overmacht, ik ben onmachtig.
3> Het is de verantwoordelijkheid van 'de politiek' en van de 'verschillende bewegingen' om een overigens
gewenste en broodnodige verandering op gang te brengen.
De 'gangbare stelling', méér dan genoeg om Ton Lemaire in zijn tragische conclusie gelijk te geven...

Dit in tegenstelling tot K die wellicht als enige het gestelde probleem van deze 'wezenlijke verandering' volledig uitgerafeld heeft. Dat is sowieso verre van evident of 'gemakkelijk', daar is geen geschreven weg voor. K zegt het alzo: In elk van ons ligt de hele wereld, en als je weet hoe te kijken en te leren, dan is daar de deur en de sleutel is in uw hand. Niemand anders op de wereld kan u noch de sleutel geven noch de deur , alleen jijzelf.
[K/You are the world, p. 156]
Maw. we zijn zelf de deur, en zelfkennis is de sleutel. Het is zoals de boom die eigenlijk reeds helemaal in het zaadje zit. Daar werkt het dan ook feilloos, bij ons minder. We zijn/leven/gedragen ons ook niet heel 'natuurlijk', opgevoed of moeten we zeggen opgefokt-kunstmatig en aanmatigend, niet geheel 'onschuldig'.

Daarmee is de zaak verre van beslecht of opgelost. Het is niet omdat 'een radikale verandering van de mens' eventueel kan dat het ook gebeurt. Dat was precies ook wat K werd 'verweten' aan het eind van zijn leven. Het gebeurde -of moeten we zeggen gebeurt- niet. Een kort voorbeeld van enkele vragen en antwoorden die dit 'spanningveld' duiden:

Q: I see all that you have said this morning. But there is no change.
K: Let us go slowly and clearly, without any sentimentality involved in it.
Q: I am not sentimental. I see clearly.
K: I want to clarify your question to myself. There are two ways of looking at things. Either one sees intellectually, verbally, all that we have been talking about. Verbally, that is superficially. Then the question, "How am I to change?" will never occur to that person. He will say, "It has been like this and it will go on like this". Or he says, "I see it, 1 smell it, I taste it, it boils within me; I Iam burning with it, and yet action does not come out". And there is the other who sees it and the very act of seeing is the act.
Q: Sir, this has not happened at all, though you have talked about it for forty years.
K: We know very well, perhaps just as you do, that for forty years we have talked about all this, and many of you here have listened to me for forty years. And you go your way and we go our way. We are not discouraged, nor are you! Basically you are not discouraged; you want that way, you go that way.
And the gentleman says, "You have talked for forty years and what a waste of time!" I do not feel it that way at all. We have other problems.
Q: You have isolated yourself from the world altogether, and therefore you are happy.
K: Why don't you do the same?
Q: We are all ordinary human beings.
K: We cannot afford to be ordinary human beings any more. It was all right at one time. You cannot afford to be an ordinary, mediocre, dull, stupid, human being any more. The challenge is too immense. You will have to do something. So let us go through this slowly, sir. If you see it intellectually, there is no problem to you. If you see this whole thing from a comfortable easy chair-of course you happen to have a little money or a good job or ...
Q: Let us have it out, Sir.
K: I am glad we know each other, we can fight it out. And if you belong to some Socialist organization, Communist or whatever it is, then you want the world to change according to that pattern, because you play an important part or you are a leader, you are this, and it gives you a certain importance-you all love that. That is one kind of person. Then there is the other kind-intellectuals who talk, who preach, who write books, who go to meetings, who cannot be kept away from any meetings, who always want to talk, talk. Then there are the others who see this mess, this confusion, this disorder, this misery, this agony that is going on in the world, and don't know what to do. They cannot break away from their nationalism, from their religion, from their gurus, and so on and on. Then there are very few who say, "Look, I see this chaos, actual chaos"; and the very perception of it is action-not that they see it and act later. It is like seeing something poisonous and dropping it. There are very few of this kind, because that demands tremendous energy, inquiry, application, attention, stripping yourself of all your vanity, of all your stupidity, of everything. The intellectual obviously will have his own kind of armchair; he takes away this armchair, but he will invent another armchair. If you take away this organization, he becomes a super-Communist or something else. So, there is only the middleman left, who says, "I see it, I do not know what to do, tell me what to do. Tell me the next step; step by step tell me, and I will follow it". That is his difficulty. He is looking for somebody else to tell him what to do. Instead of following the old bearded gentlemen and ladies who have been your gurus, you throw them away and you come to me and say, "You are my guru, please tell me what to do". And I refuse to be put in that position.
Q: Still the question remains: Why in spite of your talking about this for forty years, not a single human being has become different?
K: The gentleman asks why is it that though I have talked for forty years more or less of the same thing in different words and expressing it differently, there has not been one human being who is different? Why? Will you answer it, sir? Either what is being said is false and therefore has no position in the world; it is false and has no validity, and therefore you do not pay attention; your own reason, your own intelligence, your own affection, your own good sense says, "What rubbish you are talking!" Or you hear what is being said, but it means nothing to you, because the other is much more important.
Q: Why should truth be so impotent?
K: Because truth has no action. Truth is weak. Truth is not utilitarian, truth cannot be organized. It is like the wind, you cannot catch it, you cannot take hold of it in your fist and say, "I have caught it", Therefore it is tremendously vulnerable, impotent like the blade of grass on the roadside-you can kill it, you can destroy it. But we want it as a thing to be used for a better structure of society. And I am afraid you cannot use it, you cannot-it is like love, love is never potent. It is there for you, take it or leave it. So, sirs, the problem is not that we have spoken for forty years. But the problem is: How is a human being, who has listened for forty years with a dry heart, without a tear in his eyes, who sees all this and does not do a thing, whose heart is broken up, whose heart is empty, whose mind is full of words and theories, and full of himself-how is he to make his heart love again? That is the real question.

Voor het volledig uitreksel zie bijlage [whynochange.doc, 21 blz!]= hfst2 "why don't we change" uit K/Can humanity change?
(read or delete)

Epiloog

Voor de duidelijkheid, het begrip 'verandering' zoals hier gebruikt wordt gemakkelijk slecht begrepen en verdraaid.
Het is aan niets(beweging) of niemand(persoon) om wie dan ook te 'veranderen' of verandering 'op te leggen'.
Daar gaat het hier helemaal niet om. En het gaat nog minder om 'perfectie'of eeen soort heiligheid of iets dergelijks.. Het is als maatschappelijk probleem dat de kwestie gesteld wordt en het is ook een kwestie van totaal persoonlijk inzicht, in slechte terminologie, 'vrije keuze'.Slechte terminologie omdat er van vrijheid geen sprake is als men aan vastgeroeste ideologische of andere denkbeelden gebonden is.

Het groot probleem is deze verandering zelf. Er zijn honderden goede redenen om niet te veranderen, er is evenwel niets concreet 'aantoonbaar' dat verandering onmogelijk zou zijn, in tegendeel. Er is dus inderdaad een serieus probleem van uitzichtloosheid. Het is niet omdat er een uitweg is dat die ook zal gevonden of genomen worden. Omdat uitweg afhangt van de wezenlijke verandering van de mens zelf, van ieder -op zijn minst velen- van ons, en niet van een grondwet, maatschappijvorm, organisatie of eender welke superstructuur of 'programma' dan ook, is het inderdaad best mogelijk dat 'het feest niet doorgaat'. K zelf heeft 65 jaar over de ganse wereld de mensen toegesproken, uitgelegd, aangespoord...met weinig direct gevolg. De mensen, blijken niet in staat tot dat diepste punt van zelfonderzoek en inzicht af te dalen. In dat opzicht kan het pessimisme van het tragisch hedonisme slechts bijgetreden worden.

Drie visies dus: de gangbare stelling, Ton Lemaire/Aardewerk en K. Maar de echte scheidingslijn loopt tussen de eerste en de twee anderen. De gangbare stelling -de overgrote massa van de mensen en bewegingen- kunnen we al direct in de prullemand gooien als totaal fout en falikant, product van (onze) oeverloze oppervlakkigheid.

De achterliggende gedachtengang en levenswijze van "de filosofie van de aarde", waarin 'het esthetische, het spirituele en het ecologische samenkomen in een andere, poëtische omgang met de wereld…' is ver van oppervlakkig.
En het is alleen oppervlakkigheid die uitzichtloosheid brengt, wel degelijk herkend door Lemaire. Zeker de zaken niet omdraaien en de uitzichtloosheid van het tragisch hedonisme met de gangbare stelling associëren (ik kan er niets aan doen enz.). De begrippen 'wezenlijke verandering van de mens' bij de ene en 'radical change of the mind' bij de andere lijken wel degelijk eenzelfde lading te dekken. Eventueel echter is dat niet zo. Het is duidelijk bij K, er is geen 'ik' meer, geen conditionnering enz., hoewel we het wellicht niet helemaal kunnen (be)vatten , zo diep gaat hij. Het is bij Lemaire niet zo duidelijk uitgesproken wat deze wezenlijke verandering eigenlijk is en hoever die precies gaat of zou moeten gaan.

Maar gelijk of niet, het ligt dicht genoeg bij mekaar. En het maakt weinig uit voor het vervolg van de discussie, zeker als we moeten afstappen van een soort maximalistische visie zoals die overkomt of zoals de 'praktijk' aantoont. Tenslotte om perfectie is het zeker niet te doen en laat ons vooral geen perfectie 'betrachten' want dat loopt pas falikant af. Een perfecte 'gemaakte' wereld moet wel monstrueus zijn. Laat ons daarvan gespaard blijven.

Alzo, het probleem van uitzichtloosheid blijft gesteld. Daar raken we niet 'vanaf', ook als we ons minder veeleisend opstellen. Rest er dan nog hoop dat tenminste een groot deel van de huidige oeverloze oppervlakkigheid kan overwonnen worden, dat afgedaald kan worden tot een voldoende niveau van diepgang die een mogelijke maatschappelijke catastrofe alsnog kan vermijden? Dit is dan de huidige zware opgave voor zowel elk individu als voor elke 'beweging' die zich in dit maatschappelijk veld richt op 'verandering'. Van een aantal kanten groeit ook wel een besef als "we moeten de lat -ook voor onszelf- hoger leggen", enz. Maar hoe hoog dan, wat te doen enz. en het verhaal begint opnieuw. Maw. kunnen wij dan toch, in samsonkindertaaltaal, 'een klein beetje genoeg helemaal veranderen' om deze wereld terug voldoende leefbaar te krijgen en daarna 'menselijk' te houden in de beste betekenis van dat woord? Of, in mensentaal, waarom kunnen wij niet 'gewoon' anders zijn. Niets 'buitengewoons' maar wel buiten het gewone. De grootste kracht zit in kleine dingen. De eerste stap is de grootste. Wellicht is het simpelder dan we denken, zo simpel dat we er gewoon over zien. Misschien kunnen we het daar in een volgende en -voorlopig- laatste ronde nog eens over hebben.

Verandering, een fata morgana ? Een totaal andere visie ! (1)

1. Wat is bezig? Het lijkt wel een tendens naar totale en onafwendbare vernietiging. Niet alleen terreur en genocide, er is méér. Met de vervuiling van lucht, water en de afbraak op sneltempo van de oerwouden en natuurlijke gebieden en de degradatie van de biodiversiteit, komen alle door de aarde levensonderhoudende systemen onder bedreiging, een ware ecocide [zie www.seashepherd.nl]. Gevolg van of gekoppeld aan ons eenzijdige marktgericht economisch systeem wordt het er niet rooskleuriger op. De huidige tendens van 'globalisering' met 'privatisering' van openbare diensten als vb drinkwater, uitgedokterd door 'wereldleiders' als WTO/EU enz, waarmee door multinationals in de armste landen al zoveel miserie, dramas en doden zijn veroorzaakt, is in feite moeilijk anders als ronduit crimineel te bestempelen. [zie de watercampagne van 11.11.11]. Met de huidige koers steven we dus recht af rampzalige maatschappelijke toestanden, door de combinatie onmiddellijk profijt, eigenbelang, kortzichtigheid en gemakkelijkheids'oplossing'. Waanzin op grote en kleine schaal, waarin de hoeveelheid 'kleintjes' niet onderdoet voor het grote! Maatschappelijke veranderingen en evolutie&revolutie zijn steeds bezig geweest vanaf een vroeg punt in de recente geschiedenis. Het milieu-bewustzijn heeft zijn vroege voorlopers al reeds in de 17-18de eeuw. Maar het is de druk en het besef van de enorme productie en vervuiling van vooral de 19-20ste eeuw, culminerend in de UNO-conferentie van Rio-1972 dat de grondgedachte gepromoot en algemeen(?) aanvaard wordt voor duurzame ontwikkeling en de link armoede&ontwikkeling. Sindsdien is de combinatie milieu en maatschappelijke beweging sterk(?) uitgegroeid, met de nodige vraagtekens, maar zo is het ongeveer. Zodat we kunnen stellen dat deze combinatie, zich in grote lijnen terugvindt in de andersglobalisering, de beweging van 'Porto-Alegre' en het World Social Forum. De 'tegenhanger' van het W.E.F, World Economic Forum, het platform van de machtigen van de economie en de politiek, UNO, Wereldbank enz. Eerst keizerrijken, dan landen, dan blokken (westers - communistisch) nu nieuwe blokken: WEF/UNO/WTO/EU/ Wereldbank versus WSF&de derde wereldlanden. En alhoewel deze laatsten zogezegd van s'mensen zelf is en dient uit te gaan, het is meer een spel van 'bewegingen', het blijft zich toch veelal afspelen 'boven de hoofden van de mensen', wellicht omdat het zich niet genoeg afspeelt in de hoofden van de mensen? Momenteel zowat de enige 'beweging' die wat tegengas kan geven aan de maatschappelijke tsunamis. De sociale en wereldwijde beweging dus die om een andere aanpak en benadering vraagt, zoniet om verandering smeekt. Verandering is dus aan de orde. Ogenschijnlijk gewenst door een brede sociale onderstroom. Helaas, 'de verandering die in de lucht hangt', is misschien zuiver klimatologisch, want een maatschappelijke verandering, verandering van 'gedrag' die schijnt er maar niet door te komen. Dit is het voorwerp van deze briefing. Als we dan zien wat er wel op ons afkomt, wat er in de wereld zowat gaande is, zowel dichtbij als ver weg, het is allemaal rondom ons en ook allemaal dicht verbonden, dan worden we bevangen door allerlei emoties, twijfels en zelfs schrik voor de toekomst, méér voor de kinderen dan voor onszelf natuurlijk. Daarbij komen telkens volgende 3 bedenkingen naar boven drijven, gemakkelijkheidshalve 'de gangbare stelling' genoemd, want ongetwijfeld de opvatting van de overgrote meerderheid van de mensen, zowat overal ter wereld: 1> De strijd, de waanzin die ik overal rondom mij zie is verschillend van 'mij', is en staat buiten mij.

2. Wat kan 'ik' er eigenlijk aan doen, ik kan niets beginnen tegenover zo'n overmacht, ik ben onmachtig.

3. Het is de verantwoordelijkheid van 'de politiek' en van de 'verschillende bewegingen' om een overigens gewenste en broodnodige verandering op gang te brengen. Een bijzonder 'arme'conclusie, gevolg van de algemene oppervlakkigheid van onze maatschappij, of moeten we hier niet zeggen levenswijze, en zijn beide dus al verbonden? Alleen de grote waanzin zien waarin men zich niet terugvindt, maar niet de dagelijkse absurditeiten, de strijd om het bestaan, de conflicten, de concurrentie, de eigenbelangen, familiale spanningen, problemen op school en op het werk, lokale leef en bestuursomgeving...enz., Kan het ene zonder het andere bestaan? Wat als men het ene ziet en niet het andere, of als men het ene verwerpt maar het andere gewoon aanvaard en erin meespeelt om een potje mee te pikken? Dergelijke meningen, in feite houdingen, zijn uiteraard falikant rampzalig maar zijn helaas werkelijkheid, de toestand zoals hij is. Laten we dus de zaak van 'verandering' eens critisch bijkijken, ons hierin even verdiepen. In feite stellen de vraag van 'verandering' en deze 3 bedenkingen het vraagstuk van de relatie tussen de mens als individu en de maatschappij als geheel van individuën, een relatie die merkwaardig genoeg ook totaal voorbijgaat aan zo goed als alle bewegingen die in het maatschappelijke veld aanwezig zijn. Zij stellen zich deze kwestie niet en plaatsen dus ook niet de bijbehorende vraagtekens. 2. Een andere kijk op mens en maatschappij De eerste en eigenlijk enige die het probleem van 'verandering' stelde als een centrale&kapitale kwestie was J.Krishnamurti, K genoemd, zie http://www.krishnamurti.nl : J. Krishnamurti (1895-1986) heeft bijna 65 jaar lang gesproken voor en met mensen in alle werelddelen. Hoewel hij sprak over inzicht en meditatie, bracht hij geen nieuw geloof, geen nieuwe filosofie. Wat hij deed was samen met zijn toehoorders nagaan wat de oorzaken zijn van de problemen waarmee de mens sinds jaar en dag te kampen heeft. Krishnamurti vertegenwoordigt daarbij geen enkele 'school', geen enkele richting. Hij houdt zich alleen bij de feiten en is niet geïnteresseerd in ideeën, theorieën of meningen. Hij heeft elk gezag van goeroe, leraar of geestelijk leider altijd afgewezen en wenste geen 'volgelingen'. Volgens hem zijn wij zelf in staat te zien waar het om gaat en hebben wij geen geestelijke leiding nodig. Hij vraagt ons enkel om zijn woorden te gebruiken als een spiegel om onszelf te bekijken zoals wij eigenlijk zijn en het bestaan te zien als één ondeelbaar geheel. Dan kunnen wij onszelf, op welke leeftijd we ook zijn, radicaal veranderen, niet in de loop van de tijd, maar ogenblikkelijk, en door die verandering de hele structuur van de maatschappij en van onze relaties wijzigen. Als 'leraar' en wereldreiziger onderkende K als geen ander 'de toestand' in de wereld, het verderfelijke karakter van de ganse maatschappelijke structur, de miserie in de wereld met de dagelijkse beslommeringen, miserie, conflicten, strijd enz., ongeacht waar ook ter wereld, in west of oost, noord of zuid. In scherpe bewoordingen beschreef hij onze maatschappijvormen, de westerse als de toenmalige nog communistische als totaal immoreel. Niet als toevallig of onvermijdelijk, gewoon als producten van het gedrag van de daaraan ten grondlag liggende mens. Het ene is onlosmakend met het andere verbonden, als innerlijke en uiterlijke facetten van dezelfde wereld. De belabberde toestand van de wereld, van de maatschappij is slechts de uitdrukking van onze innerlijke toestand van onrust, conflicten, onhebbelijkheden, verwarring&gebrek aan inzicht, enz. Tevens was hij ongeveer de eerste die zeer helder de urgentie van 'verandering' inzag en in duidelijke termen aangaf dat met de huidige manier van doen en handelen, in de eerste plaats manier van denken, ongewijzigd steeds maar overgenomen en wellicht nog stammend uit het dierlijk stadium, de mens zichzelf en met hem de hele wereld ten gronde richt. In die zin is verandering voor hem dan ook méér dan uiterlijke gedragsverandering, wezenlijke inwendige verandering. Hij gaf aan dat onze manier van denken zeer gepast is in de sfeer van wetenschap, technologie, filosofie enz., maar totaal ongepast en katastrofaal, vernietigend in de psychologische sfeer, die van de persoonlijke en menselijke relaties. Het is daarom dat wij wel in staat zijn de meest ingewikkelde technische programmas en complexe samenhangen te beheersen, maar meestal niet slagen in de meest eenvoudige persoonlijke of maatschappelijke relaties of samenhang. Dit is geen verwerpen van het denken ,-verre van- maar van ongepaste denkwijzen in de psycholo-gische sfeer, het werken met 'denkbeelden' die steeds onecht, onwaar, oud, vastgeroest en geconditionneerd zijn, terwijl de werkelijkheid leeft. Hij pleit ervoor strikt van de werkelijkheid uit te gaan, van 'wat is', van feiten; niet van opinies, denkbeelden, ideologiën enz. Aldus bij de vraagstelling 'kan de mens veranderen?' zette K zich af tegen 'de gangbare stelling' en al zijn logische implicaties zoals het meest voorkomende en eenvoudige antwoord: er moet een verandering komen in de sociale structuur en de economie, een globale verandering, een soort globale revolutie, geen verandering die slechts een deel van de wereld zou omvatten; dan zou er geen nood zijn aan verandering in de mens, hij zal dan vanzelf wel veranderen; de omstandigheden zullen de juiste bezigheden meebrengen, vrije tijd, juiste relaties, begrip, liefde enz. Niets daarvan, zegt K en zijn antwoord op de gestelde vraag kan samengevat worden als: 1> Er is geen verschil tussen mens en maatschappij; de wereld is zoals het individu en het individu is zoals de wereld; gij zijt de wereld. 2> Verandering is nodig en dringend, want zoals we nu bezig zijn wordt de mens zelf, de hele maatschappij en de wereld naar de bliksem geholpen. 3> Het gaat hierbij over een fundamentele, wezenlijke verandering, die bijgevolg moet plaatsgrijpen in de mens zelf, in ieder van ons, en dat is ook de verantwoordelijkheid van elke mens zelf. (zelfonderzoek) En dat is heel wat andere koek dan de algemeen gangbare stelling. Maar zo zijn we niet gewend het te zien of te horen zeggen, en als we er al iets van opsteken zullen het wellicht slechts flarden zijn van een toch directe link tussen individueel gedrag, het gedrag van elk, en de maatschappij, de wereld zoals hij is. Zo voelen we bijvoorbeeld Hitler verantwoordelijk voor de oorlog maar niet onszelf, dito voor de recente oorlogen. Maar zijn wij niet verantwoordelijk voor de hele weg van 'educatie' totstandkoming en ontplooing van Hitler? Zoals ook van Bush, Clinton, Kerry, Vlaams Blok en co? En dan zijn er de kleine bushkes en napoleons, bij de vleet, zoals we ze kennen en overal tegenkomen, thuis, op het werk, op gemeenteniveau en hoger. Onze maatschapij, notabene democratie genoemd, zit vol dergelijke knopen en spanningsvelden, opgevangen door politie, wetten e.d. maar uiteindelijk ontsnappen er altijd wel aan de 'controle'. Dat is een eerste niveau waarop wij K kunnen begrijpen. Maar er is een ander, hoger (religieus) niveau waarop wij onze aandacht moeten richten. Zijn wij niet kinderen, creaturen van de schepping, het universum, de wereld? Begiftigd met lichaam en geest, onvoorstelbaar fijnzinnige 'rijtuigen' die ons bewustijn ter dienste staan, zijn wij niet in dat opzicht de wereld? . Maar in deze harmonie brengen wij wanorde en conflict omdat wij onszelf aanmatigen de eigenaar te zijn van deze fijzinnige instrumenten als lichaam en geest, en er mee te kunnen doen wat we willen. We maken er ik/jij van, het mijne/het uwe we gaan op zoek naar waar 'mijn belangen' liggen, naar wat ik best kan gebruiken, hoe jij , anderen en al de rest mij nuttig kunnen zijn enz. De saga van de verovering van de schepping door de mens. De K-formulering is dus 'ongewoon' maar toch met wat aandacht te begrijpen als een scherpe logische formulering van een geobserveerde, als feitelijk ervaren toestand. Maar deze inzichten zijn ook zo geweldig indringend, met zulke ontzaglijke consekwenties dat voor volledig inzicht ervan niet alleen verstandelijk begrip nodig is, maar een totaal zien en voelen van de werkelijkheid zoals die hierin tot uitdrukking komt. En dit meestal gaat minder vlot. Want inderdaad '(aan)voelen' hoe de toestand is gaat veel dieper dan 'intellectueel-weten' of denken. En met dat dieper gaan hebben wij een probleem, we zijn zo oppervlakkig. Om toch een beetje zicht te krijgen op het gedachtegoed van K, zie de bijlage [K-excerpt.doc, 4blz.]. De twee 'stellingen' zijn totaal zo totaal anders, kunnen zelfs moeilijk direct met mekaar vergeleken worden, maar de achterliggende visies wel. Laten we die dan even apart overlopen. 3. De fata morgana van de gangbare stellingen en werkwijzen. Het eerste wat opvalt in de huidige gangbare manier van doen en werken, vanuit het maatschappelijk standpunt is de indruk -eigenlijk een feit- van aanslepend aanmodderen, gebrek aan doorzicht en principes, vervlakking en oppervlakkigheid. Er komt geen echte 'opening', zicht op 'verandering', ook niet vanuit de organisaties die 'daaraan werken'. Zo werden we tijdens de zomermaanden door de media eventjes verrast met de operatie 'Fata Morgana'. Een poging, zo blijkt achteraf, om met show en vermaak de knagende ontevredenheid, ongenoegen en ... het Vlaams Blok weg te spoelen. Al even belachelijk als aandoenlijk treurig. Fata morgana is hier inderdaad het juiste woord om op deze wijze 'verandering' in de maatschappij teweeg te brengen. Wat later was er een 'echte' "Samenkomst van civiele maatschappij en culturele Wereld: Hoe kunnen we het exteem-rechtse tij keren?!" Het was belabberend plat, een evn grote fata morgana. Geen gedacht hoe het met de tweede werkvergadering verlopen is, maar vrees het ergste. Helaas zijn wel meerdere bewegingen van verzet tegen maatschappelijke teloorgang in dit bedje ziek. Zij prediken die openheid en dialoog, zie ze meestal zelf binnenin ontwijken. Zijn onkonsekwent in hun gedrag naar buiten. Prediken sociale discussie-fora tussen betrokken organisaties, maar zorgen behoedzaam dat lokaal geen contact kan gelegd worden of kan uitgroeien. Maw het wordt gecontroleerd binnen de muurtjes gehouden. Critische documenten worden zeker niet geapprécieerd laat staan verspreid enz. De grootste spelbreker hier is ongetwijfeld de ideologie, terwijl de meeste 'bewegingen' juist helemaal afgesteld zijn op en werken vanuit ideologiën. Het is niet bij toeval dat ook K hierop steeds terugkomt en hamert. Beter dus er zelf ook eens aandacht aan te besteden. Het wordt als 'normaal' en 'onschadelijk' ervaren, maar het tegendeel is waar. Deze manier van werken brengt 3 dodelijke spelers op de scene: de (vrijwillige) beperking van totale vrijheid van zicht&denken versterkt door de volgzaamheid, het uit handen geven van eigen inzicht en handeling en conflicten. Ideaal, idealisme, ideologie; zijnde vooropgestelde denkbeelden, denk-constructies, axiomas; ontsproten uit het brein van één of enkele personen en heeft als zodanig niets met waarheid, werkelijkheid of feiten te maken, maar wel als waarheid voorgesteld en verkocht. Al wat denkwerk is is per definitie gekleurd, dus verkleurd en vertrokken, onderhevig aan de conditionnering van opvoeding, milieu, ervaring enz. van de betrokken persoon, vereniging. Ideaal, idealisme, ideologie,...het start allemaal als een eerder afgerond geheel. Maar vermits de werkelijkheid leeft en wijzigt, worden daar dan stukskes verder aan gebreid, zeer zeker zoals het best uitkomt voor de belanghebbenden, het geheel wordt zowieso een brei waarin men zowat ziet of vindt wat men wil en dat gebruikt of niet gebruikt naargelang het uitkomt. Ideologiën, religies...het groeit uit in 'bewegingen'en als zodanig worden het winkels: macht, reklame/propaganda, belangen enz. en hebben als zodanig nog weinig met inzicht, waarheid enz. te maken. Maar het denken wordt erdoor geconditionneerd, dus aan banden gelegd, en samensprak, samenleven, samenwerken, al dat wordt bemoeilijkt en 'gevoelig', zoniet krampachtig. Vier concrete voorbeelden die de uitzonderlijk krachtige maar ook nefaste rol ervan illustreren. Vb1. Ideologiën zijn niet allemaal oud en traditioneel. Er komen ook steeds nieuwe bij of 'aanpassingen', zoals alhier het Vlaams Blok of Groen(een nieuwe groene filosofie en politiek?), Spirit enz., 10-100tal. Zo wat is juist? Geen enkele, allemaal een bepaalde en beperkte, visie. En elk samengesteld lappendeken ervan is even onvolkomen. Vb2 De vernoemde eerste werkvergadering tov uiterst rechts. Op een bepaald ogenlik roept iemand uit de zaal: 'Als de socialisten socialist waren zouden we hier niet zitten, alles was al lang opgelost'. De voorzitter reageert onmiddellijk en zegt iets als 'de recente Tobintaks stemming is gehaald mede door de socialisten en zo'n taal is hier dus niet op zijn plaats'. De roeper had nochtans wel een waarheid gezegd, maar slechts een halve! Hetzelfde geld namelijk voor communisten, maar ook voor christen democratie enz. Als deze bewegingen en mensen werkelijk staan voor wat ze zeggen: menselijkheid, democratie, openheid, gelijke rechten enz, dan was de wereld gans anders. Daar kan geen twijfel over bestaan. Idem kerk, religie enz. Dit is alleen een kwestie van serieux en integriteit, totaal engagement. Vb3. Ideologie als uitgangspunt leidt tot verdeling, conflicten en krampachtige situaties zoals vb de uitlating van Mieke Van Hecke tijdens een tv-debat dat "het katholieke onderwijs nog katholieker moet worden" wat daar dan ook mee gezegd wil zijn. Vb4. De steeds terugkerende vraag: kan het kapitalisme zich aan passen? Ja zeggen sociaal democratie en christen democratie, neen volgens uiterst links. Dit is weer een kwestie van serieux en integriteit, van totaal engagement: opkomen voor wat maatschappelijk gesproken wenselijk en nodig is, verwerpen wat bestaat maar ontoelaatbaar is, en dan zien we het wel, nietwaar? Maar wat gebeurt? Wegens de vooropgestelde stellingen worden de meeste de vragen tot aanpassing zo gesteld, gekapt, gewrongen en verminkt, door beide kampen, zodat hun respectieve stelling 'klopt'! Wij zijn zo sterk in de zn. créatieve oplossing, in het het maken van een niche, het ronde ding in het vierkant wringen, of omgekeerd, waar het in mòet want alle lijnen en kaders zijn al getrokken. Met elastiek eventueel, maar het moet in het vakje, of het om benoemingen gaat of om maatschappelijke problemen. Vandaar de deerlijk gehavende vormen van maatschappij die overal ter wereld terug te vinden zijn. Een logisch gevolg van de vooropgezette denkbeelden en de verkrampte manier waarop men er zich aan aan vastklamt. De problemen worden op maat versneden en ingekap-seld, volledig 'onder controle', van wat toelaatbaar is of niet, kan of niet. Zoals nog zopas, de sociale zekerheid 'gered' door taks op bedrijfswagens en tabak. Zo... Dus nogmaals, waarom moet die vraag op voorhand beantwoord worden, als een axioma vastliggen? Het is de persoon zelf die zich daarmee vastlegt, vastbindt aan één particulier gezichtsveld! Terwijl vrijheid en een totaal gezichtsveld nodig is om tot een oplossing te komen. Maar oplossing is hier geen juiste term, het gaat eigenlijk helemaal niet om een oplossing, het gaat , in de K-visie, in de eerste plaats om inzicht. 4. K-visie =geen ideologie maar inzicht ! Laten we proberen de kern van het probleem, zoals gesteld door K, nogmaals te duiden. Er is de toestand van de wereld zoals we die nu stilaan wel allemaal zien: Ordeloosheid, ongelijkheid, conflicten, enz., op grote en kleine schaal met gevaar op vernietiging enz. Dit is het product van het algemeen gedrag van de mens, van elke mens, niet alleen van de 'directe verantwoordelijken'. De uitwendige ordeloosheid, ongelijkheid, conflicten enz. zijn een vertaling van diezelfde concepten inwendig, het inwendig denken. Er is uiteindelijk geen verschil inwendig-uitwendig. Daarom zit de uiteindelijke verantwoordelijkheid tot verandering ook bij de mens zelf. Door geconditionneerd gedrag, aangepast aan een vooropgestelde visie/ideologie of andere persoonlijke karakteris-tieken wordt de werkelijkheid gemodelleerd, gestuwd in een bepaalde richting, bepaald door de mens zelf. Dus inderdaad, gij zijt de wereld enz. Maar dat spel speelt zich af meestal onbewust. De toestand wijzigt zich, maar dat is geen 'verandering'.Men is speelbal van ideologiën, eigen voorkeuren, genoegens enz. Geen kwestie om dat te beoordelen of te veroordelen. Het is kwestie deze realiteit te zien, er inzicht in te krijgen. Wat gebeurt er als men daarin inzicht verwerft? Pas dan kan dat 'spel' stoppen. Maw. men staat dan in de wereld op een bewuste manier, zonder speelbal te zijn, van niets of niemand. Dat is pas wezenlijke, individuele verandering. Dan ook weer wordt de wereld gestuurd in een bepaalde richting, maar niet blind, niet conflictueus, niet verdelend maar als het ware door een meer algemene intelligentie. Maar dat is verre van evident of 'gemakkelijk', daar is geen geschreven weg voor, K zegt het alzo: In elk van ons ligt de hele wereld, en als je weet hoe te kijken en te leren, dan is daar de deur en de sleutel is in uw hand. Niemand anders op de wereld kan u noch de sleutel geven noch de deur , alleen jijzelf. ["You are the world", p.158] Maw. we zijn zelf de deur, en zelfkennis is de sleutel. Het is zoals de boom die eigenlijk reeds helemaal in het zaadje zit. Daar werkt het dan ook feilloos, bij ons minder. We zijn/leven /gedragen ons ook niet heel 'natuurlijk' veel te kunstmatig en aanmatigend, niet geheel 'onschuldig'. Hierbij geeft K weer enkele leidraad-gedachten die ons toch een behoorlijk eindje op weg kunnen helpen, zoals: 1> Uitgaan van de werkelijkheid, het feit, het probleem zelf. Wat opvalt is enerzijds de enorme scherpte en dimensie van de problemen, en anderzijds de totale oppervlakkigheid van probleemstelling, aanpak, 'oplossing' enz. Een totale dichotomie. Het enige wat gebeurt is het probleem in stukjes snijden, kleine deeltjes oplossen, de rest uitstellen, brandjes blussen, deeloplossingen die later weer aanleiding geven tot nieuwe problemen enz. Daarom is het belangrijkste in deze zaak niet een oplossing zoeken maar het probleem onderkennen, inzicht in het probleem verwerven, in het geheel van het probleem. En de problemen zijn ontzaglijk: ongelijkheid, armoede, honger, oorlog, de de menselijke conflicten, het leed...Zoals K het zegt: het is inzicht in en onderkennen van het ontzaglijke zelf, het dwingende, de ernst ervan dat de oplossing brengt, niet het uitgebroede schema of compromis van de politieker. Maar voor inzicht is verdieping nodig, en die blijft uit, er is teveel oeverloze opervlakkigheid. 2> Het is kwestie de juiste vraag of vragen te stellen om tot een oplossing te komen. Vb we zeggen: er is zoveel chaos, zoveel onrecht, en ik ben zo 'klein', wat kan ik doen? Op die manier gesteld is de vraag al beantwoord: tegenover al het geweld, het scheve in de wereld ben ik onmachtig, daartegen kan ik, inderdaad, niets beginnen! De energie is geblokkeerd. Maar het probleem moet goed bekeken worden, onderzocht worden, pas dan kunnen ook de juiste vragen gesteld worden. Moet ik de problemen van het leven, van de wereld ook niet zelf bekijken en onderzoeken, of moet ik mij alles laten vertellen door 'zij die het weten', de specialisten, de politiekers, de kerk enz.? Bij dit onderzoek zelf komt inzicht, eigen verantwoordelijkheid enz., dan zijn er openingen en komt energie om er mee aan de slag te gaan. Maar, de juiste vragen stellen is ook weer heel moeilijk, vereist verdieping. 3> Buiten de autoriteit van de specialist op zijn beperkt terrein -wetenschappelijk, economisch, geneeskundig enz.- is geen autoriteit te aanvaarden. De maatschappelijke problemen kunnen opgelost worden door directe relatie, zonder confrontatie en zonder vlag. M.a.w. niet vanuit een gekleurde houding of standpunt, niet optreden als amerikaan, als vlaming, als directeur, als politieker, als katholiek of islamist, socialist enz, maar steeds gewoon als mens tot mens. 5. Epiloog De indeling in individu en maatschappij bestaat in werkelijkheid niet. Het individu heeft de maatschappij gemaakt, en ook omgekeerd, conditionnering. Voor K is er geen verschil tussen de problemen van van de wereld en het levens-probleem van de individuele mens. We spreken van een maatschappij, zelfs van een samenleving, maar er is, geen sprake van 'samen'leven. Wij maken van ons leven een zootje, en dus is de wereld ook zo. Daarom is oplossing van het ene ook oplossing van het andere, en beide de verantwoordelijkheid van de mens, van elke mens, terwijl we ons nu niet verantwoordelijk voelen voor wat er in de wereld gebeurd, niet betrokken. Maw. het is de deconditionering die van ons terug een volwaardig individu en daarmee echte samenleving mogelijk maakt. Wij maken het ons gemakkelijk, zitten in vastgeroeste gewoonten en tradities, hebben niet de gewoonte de gestelde problemen, noch de maatschappelijke, noch de persoonlijke zelfstandig te onderzoeken, laat anderen het maar doen. Het wordt daarom ook duidelijk waarom ' het veranderen van de wereld' zo moeilijk is. Als veranderen afhangt van de mensen zelf, wordt het inderdaad zeer bedenkelijk, het is gemakkelijker als het kan door vb een persoon of een organisatie (UNO, whatever). Maar dat neemt niets weg aan de verantwoordelijkheid van de organisaties die vb direct mede in dit veranderingsproces staan. Hoe het er 'in de praktijk' aan toe gaat is al hierboven geschetst. In de mate dat zij, met de beste voorstellen en 'oplossingen' in het maatschappelijke proces zich 'gedragen' zoals de anderen: mijn oplossing, mijn concept, mijn gelijk, of zichzelf niet verdiepen in het probleem van de verandering, in de samenhang mens en maatschappij, wordt echte verandering, echte opening -zij het ongewild- bemoeilijkt. Als er geen inzicht is in het geheel, een geen totaal andere 'in'stelling -binnenin-, dan kan elk uitgaand voorstel slechts bijdragen aan het vergroten van de problemen en de reeds bestaande algemene verwarring, is geen echte verandering mogelijk. En dat is wat gebeurd, keer op keer. Het moge goede voornemens zijn, zoals bij het Wereld Sociaal Forum, anders gaan dit en anders gaan dat. Het mag nog in 'de statuten' staan..we zien dat ook bij de politieke partijen-anders. Het kan niet anders zijn, want het hangt weer af van...mensen (meestal dezelfde). Maar kan een 'beweging' eigenlijk wel een fundamenteel gezonde maatschappelijke houding aannemen? Het kan zijn dat het voor velen utopisch lijkt maar voor wie de zaken wat minder oppervlakkig bekijkt zitten hierin werkelijk ongekende diepten en mogelijkheden, onafgezien van het weinig alternatief dat de dagelijkse werkelijkheid en maatschappelijke absurditeit ons biedt. Hoe denken wij dat we, als individu of organisatie, de handschoen kunnen opnemen tegenover een beschaving of cultuur à la Guantanamo-Afghanistan-Irak-Palestinië-Globalisering, of, al even moeilijk, onze eigen beperkingen? Het is uiteindelijk de oppervlakkigheid die ons en de wereld de das om doet. Panem et circencis. Circus van politiek, media, glitter en show in combinatie met stress op het werk, ongelijkheid, armoede...en in deze opgefokte sfeer wassen ook de tsunami's. Het is niet alleen te vrezen dat we 'nie goe bezig zijn', het is een zekerheid. Tegenover de gestelde uitdagingen is generlei proportionaliteit van weerstand, verantwoordelijkheid, antwoord, weerwerk. Afleidertjes als een straaltje licht verdrijft tonnen duisternis zullen niet voldoende zijn. Uit oppervlakkigheid kunnen we ons alleen bevrijden door inzicht. Dat komt slechts met diepgang, indringend en radikaal denken. En dan is er misschien ook een juister 'gedrag'. Terwijl de gangbare stelling ons naar de afgrond drijft, kunnen wij niet de werkelijkheid, de dagelijkse realiteit zien, 'gij zijt de wereld en de wereld zijt gij'. En dus ook niet beseffen dat deze weg, zelf veranderen, de moeilijkste, maar tegelijk de enig mogelijke is om ook verandering in de wereld tot stand te brengen. Kunnen we voor onszelf iets mooier wensen dan dat we alles zelf in handen hebben? Moge deze enkele blzn. en bedenkingen de aanleiding zijn om het probleem:van de verandering, van zichzelf en van de maatschappij toch eens op een wat diepere wijze te bekijken. Hopelijk wordt voor één keer een totaal aparte ziens-wijze ter overdenking eens doorgegeven aan de ganse eigen kring en bevriende organisaties en wordt bespreking en uitwisseling daarrond mogelijk. 't Zou een wonder zijn.

Deze mailing werpt een blik op het ganse maatschappelijk gebeuren binnen de relatie mens&maatschappij in breedste zin. Vanuit een jarenlange ervaring van N/Z, 11.11.11(Rotselaar)werking en andersglobalisering, inclusief een critische kijk op deze bewegingen zelf. Doelstellingen: informatie, lokale werking en dialoog.